شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٥٧ - ٣٢٨٢ احسن الناس حالا فى النعم من استدام حاضرها بالشكر و ارتجع فائتها بالصبر
كه با او همراه باشى صاحب عيبهاست يعنى صفات ذميمه و افعال ناشايست.
٣٢٨٠ افضل الفضائل بذل الرغائب و اسعاف الطالب و الاجمال فى المطالب.
افزونترين افزونيها دادن عطاهاست، و بر آوردن حاجت طلب كننده، و آرميدگى و اعتدال در مطلبها يعنى افراط نكردن در آنها و حرص زياد نداشتن بر آنها.
٣٢٨١ افضل الكنوز[١] معروف يودع الاحرار، و علم يتدارسه الاخيار.
افزونترين گنجها احسانى است كه امانت سپرده شود بآزادگان يعنى كرده شود بايشان، و علمى است كه بخوانند آن را نيكوكاران، و در بعضى نسخهها «تودعه الاحرار» است يعنى امانت بسپارى آن را بآزادگان، و در بعضى «يودعه الاحرار» يعنى امانت سپرده شود آن را آزادگان، و بر هر تقدير تعبير از دادن بايشان بامانت سپردن بايشان اشاره است باين كه احسان بايشان بمنزله امانتى است كه سپرده شود بايشان، باعتبار اين كه عوض آن گرفته خواهد شد از حق تعالى بلكه از ايشان نيز هرگاه تلافى توانند كرد.
٣٢٨٢ احسن الناس حالا فى النعم من استدام حاضرها بالشكر و ارتجع فائتها بالصبر.
بهترين مردم بحسب حال در باره نعمتها كسى است كه پايدار گرداند حاضر آنها را بشكر كردن، و باز گرداند رفته آنها را بصبر كردن يعنى صبر كند بر فوت آنها و جزع نكند تا حق تعالى در عوض آن باز گرداند مثل آنها را از براى او.
[١] - در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار بجاى« أفضل الكنوز»:« أنفع الكنوز» ضبط شده و ترجمه چنين شده است:« سودمندترين گنجها».