شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٦٨ - ٢٥٧١ اعملوا و أنتم فى آونة البقاء و الصحف منشورة و التوبة مبسوطة و المدبر يدعى و المسىء يرجى قبل ان يخمد العمل و ينقطع المهل و تنقضى المدة و يسد باب التوبة
٢٥٧١ اعملوا و أنتم فى آونة البقاء و الصحف منشورة و التوبة مبسوطة و المدبر يدعى و المسىء يرجى قبل ان يخمد العمل و ينقطع المهل و تنقضى المدة و يسد باب التوبة.
عمل كنيد و حال آنكه شما در اوقات بقاى درد نيائيد، و نامههاى اعمال گشوده است، و توبه گسترده است، و كسى كه رو گردانيده باشد خوانده مىشود، و گنهكار تأخير كرده مىشود پيش از اين كه خاموش شود عمل، و بريده شود مهلت، و بسر آيد مدت، و بسته شود در توبه يعنى طاعت و عبادت كنيد در حالى كه در اوقات بقاى در دنيائيد پيش از رسيدن وقت مرگ و ظاهر شدن آثار و علامات آن و در وقتى كه هنوز نامه اعمال شما گشوده است يعنى ملكين نامه أعمال را هنوز در نور ديده ننمودهاند و هر چه بكنيد نوشته مىشود در آن، و توبه از براى شما گسترده است، و هر كه توبه كند قبول شود و رهائى يابد، و اين هر دو پيش از اين است كه مرگ در رسد و آدمى مشاهده بعضى أحوال و اوضاع آن نشأه كند و آن وقت كه شد ديگر نامه پيچيده شود باعتبار اين كه عمل بعد از آن سودى ندارد و نوشته نمىشود، و همچنين توبه ديگر مقبول نيست «و كسى كه رو گردانيده باشد خوانده مىشود» يعنى رو گردانيده باشد از درگاه خدا خوانده مىشود و دعوت مىشود باين كه رو بياورد بسوى او، يا اين كه اگر رو بياورد خوانده مىشود يعنى حق تعالى او را بجانب خود مىخواند و گناه او را عفو ميكند، و «گناهكار تأخير كرده مىشود» يعنى تأخير كرده مىشود در حكم بعذاب و عقاب او باعتبار اين كه هنوز وقت توبه باقى است، و ممكن است كه توبه كند و گناه خود را رفع نمايد و اينها نيز پيش از وقتى است كه مذكور شد و بعد از آن تأكيد مضمون سابق فرمودهاند و فرمودهاند كه: «پيش از اين كه خاموش شود عمل» يعنى ديگر عمل نتوان كرد، يا اين كه اگر توان كرد اعتبارى نداشته باشد و آن در وقتى است كه اشاره بآن شد كه حيات باقى باشد اما مشاهده بعضى أحوال