شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١١٠ - ٢٠١٣ الخائن من شغل نفسه بغير نفسه و كان يومه شرا من امسه
نه بسيار گفت كه باعث ملالت مردم شود، و نه كم كه مطلب از آن خوب ظاهر نشود و مردم او را بعجز و نادانى نسبت دهند و بآن سبب خوار شود، و ممكن است «تفرط» از باب تفعيل خوانده نشود بلكه «تفرط» از باب افعال خوانده شود و بنا بر اين معنى اين است كه: «و از حد نگذران پس خوار شوى» و بمنزله تأكيد سابق خواهد بود
٢٠١٠ المغبون من شغل بالدنيا و فاته حظه من الاخرة.
مغبون كسى است كه مشغول شود بدنيا و فوت شود او را بهره او از آخرت، و معنى «مغبون» مكرر مذكور شد.
٢٠١١ الكبر يساور القلوب مساورة السموم القاتلة.
تكبر جنگ ميكند با دلها مانند جنگ كردن زهرهاى كشنده، يعنى ظاهر اين است كه مراد «دلهاى مردم است» يعنى تكبر كسى با مردم اثر ميكند در دلهاى ايشان اثر زهرهاى كشنده، و ممكن است مراد دلهاى صاحبان تكبر باشد» يعنى آفت آنهاست و هلاك ميكند آنها را هلاك كردن زهرهاى كشنده.
١٠١٢ الموقن اشد الناس حزنا على نفسه.
صاحب يقين و علم درست سختترين مردم است بحسب اندوهگينى بر نفس خود يعنى از ترس و خوف آخرت.
٢٠١٣ الخائن من شغل نفسه بغير نفسه و كان يومه شرا من امسه.
خيانت كننده كسى است كه مشغول كند نفس خود را بغير نفس خود، و بوده باشد امروز او بدتر از ديروز او، مراد به «مشغول كردن نفس خود بغير نفس خود» اين است كه مشغول شود بتفحص احوال غير خود و عيبجوئى ايشان، و بنفس خود نپردازد، و بصدد برطرف كردن عيوب خود در نيايد.