شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢١٥ - ٢٤٢٠ اقبل اعذار الناس تستمتع باخائهم و القهم بالبشر تمت اضغانهم
بدرستى كه رعايت حرمتها دلالت ميكند بر نيكوئى خوى و رو آوردن بر صاحبان مروات ظاهر مىساز بلندى همت را[١]، و در بعضى نسخهها لفظ «ذوى» نيست و بنا بر اين بايد لفظ «صاحبان» از ترجمه بيفتد.
٢٤١٨ افعل الخير و لا تفعل الشر فخير من الخير من يفعله و شر من الشر من يأتيه بفعله.
بكن خير را و مكن شر را پس بهتر است از خير كسى كه ميكند آنرا و بدتر است از شر كسى كه مىآيد نزد آن بكردن آن يعنى كسى كه ميكند آن را و در بعضى نسخهها «بفعله» نيست بنا بر اين «بكردن آن» از ترجمه مىافتد و مراد بآمدن نزد آن كردن آن است.
٢٤١٩ اقم الناس على سنتهم و دينهم و ليأمنك برئهم و ليخفك مريبهم و تعاهد ثغورهم و أطرافهم.
برپاى دار مردم را بر طريقه ايشان و دين ايشان و بايد كه ايمن باشد از تو بىگناه ايشان، و بترسد از تو كسى كه گمان كناهى باو باشد، و بازرس بسر حدهاى ايشان و اطراف ايشان و در بعضى نسخهها «و اطراف بلادهم» است يعنى اطراف شهرهاى ايشان ظاهر اين است كه اين كلامى است كه بحكامى كه نصب مىكردهاند مىفرمودهاند.
٢٤٢٠ اقبل اعذار الناس تستمتع باخائهم و القهم بالبشر تمت اضغانهم.
قبول كن عذرهاى مردم را تا بهرهمند گردى ببرادرى ايشان، و برخورد بايشان با روى گشاده تا بميرانى كينههاى ايشان را، يعنى هرگاه قبول عذرهاى مردم را كنى
[١] - از عبارت« و در بعضى نسخهها» تا آخر فقط در نسخه كتابخانه مدرسه سپهسالار است.