شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٥٧ - ٣٥٧٢ ان خير المال ما كسب ثناء و شكرا، و اوجب ثوابا و اجرا
كند در آن كه آيا آن بر اوست؟ يعنى ضررى دارد بر او يا از براى اوست؟ يعنى نفعى دارد از براى او پس اگر بيابد كه نفعى دارد از براى او، روان شود در آن و بكند آن را، و اگر بيابد كه ضررى دارد بر او باز، ايستد از آن.
٣٥٧٠ ان العاقل من نظر فى يومه لغده، و سعى فى فكاك نفسه، و عمل لما لا بد له منه و لا محيص له عنه.
بدرستى كه عاقل كسى است كه نگاه كند در روز خود از براى فرداى خود و شتاب كند در خلاص كردن نفس خود و عمل كند از براى آنچه نيست چاره او را از آن، و نه محل گذر كردنى او را از آن، مراد بآن سفر آخرت است كه نيست چاره از رفتن بآن و نه گريز گاهى از آن، پس عاقل از براى آن عمل كند يعنى كارى چند كند كه توشه آن سفر او باشد.
٣٥٧١ ان اولياء الله لا كثر الناس له ذكرا، و ادومهم له شكرا، و اعظمهم على بلائه صبرا.
بدرستى كه دوستان خدا هر آينه بيشترين مردماند مر او را از روى ياد كردن، و دايمترين ايشانند مر او را بحسب شكر كردن، و بزرگترين ايشانند بر بلاى او از راه صبر نمودن، يعنى ذكر و ياد ايشان مر خدا را بيشتر از ساير مردم باشد، و شكر ايشان مر او را دائمتر باشد، و صبر ايشان بر بلاى او عظيمتر باشد.
٣٥٧٢ ان خير المال ما كسب ثناء و شكرا، و اوجب ثوابا و اجرا.
بدرستى كه بهترين مال آنست كه فراهم آورد ستايشى و شكرى را، و واجب سازد پاداش خير و مزدى را، يعنى بكسى داده شود يا در مصرف خيرى صرف شود كه باعث ستايش و شكر آن كس و يا مردمى كه بر آن مطلع شوند گردد و سبب ثواب و مزد شود از جانب حق تعالى، و در اكثر نسخهها[١] «اكسب» از باب افعال واقع
[١] - عبارت« و در اكثر نسخهها»( تا آخر) فقط در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار است.