شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٦٧ - ٣٧٠٥ ان الليل و النهار يعملان فيك فاعمل فيهما، و يأخذان منك فخذ منهما
٣٧٠٣ ان الله سبحانه يحب ان تكون نية الانسان للناس جميلة كما يحب ان تكون نيته فى طاعته قوية غير مدخولة.
بدرستى كه خداى سبحانه دوست مىدارد اين كه بوده باشد نيت آدمى از براى مردم نيكو، چنانكه دوست مىدارد اين را كه بوده باشد نيت آدمى در طاعت خدا قوى غير داخل كرده شده، مراد به «نيكو بودن نيت او از براى مردم» اين است كه قصد و انديشه ضررى از براى كسى نداشته باشد و خير همه را خواهد، و بر رسيدن بدى بكسى خشنود نگردد، و «قوى بودن نيت او در طاعت خدا» اين است كه ثابت و جازم باشد بر آن، و شكى او را در آن عارض نشود، و خالص باشد از براى خدا و غرضى ديگر بآن آميخته نگردد پس «غير داخل كرده شده» يعنى بشك و شبهه يا بغرضى ديگر از ريا و مانند آن بمنزله تفسير «قوى» است.
٣٧٠٤ ان العافية فى الدين و الدنيا لنعمة جليلة و موهبة جزيلة.
بدرستى كه عافيت در دين و دنيا هر آينه نعمتى است نيكو و موهبتى است عظيم، مراد اين است كه عافيت در دنيا و نرسيدن آفتى بآن بد نيست چنانكه بعضى مردم گمان ميكنند بلكه نعمتى است جميل و موهبتى است جزيل، بشرط اين كه با عافيت در دين باشد و آفتى بآن نيز نرسد.
٣٧٠٥ ان الليل و النهار يعملان فيك فاعمل فيهما، و يأخذان منك فخذ منهما.
بدرستى كه شب و روز كار ميكنند در تو پس كار كن تو نيز در آنها، و فرا مىگيرند از تو پس فراگير تو نيز از آنها، مراد به «كار كردن شب و روز در اين كس» اين است كه بتدريج پير و ضعيف و ناتوان ميكنند او را، و فرا مىگيرند از عمر و بدن او، پس فقره دوم بمنزله تفسير و بيان سابق است، و مراد اين است كه