شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٢٩ - ٢٠٨١ الجاهل صخرة لا ينفجر ماؤها، و شجرة لا يخضر عودها، و أرض لا يظهر عشبها
٢٠٧٩ التقوى آكد سبب بينك و بين الله ان أخذت به و جنة من عذاب أليم.
تقوى يعنى پرهيزگارى يا ترس از خداى عز و جل محكمتر وسيله است ميان تو و ميان خدا اگر فرا گيرى آن را، و سپرى است از عذاب دردناك.
٢٠٨٠ الكرامة تفسد من اللئيم بقدر ما تصلح من الكريم.
احسان فاسد مىشود از لئيم باندازه آنچه صالح ميباشد از كريم يعنى احسانى كه لئيم يعنى بخيل يا پست مرتبه بكند فاسد و باطل مىشود بقدر آنچه از كريم صالح و بىفساد باشد. و اين باعتبار اين است كه لئيم نمىشود كه در آن احسان غرض فاسدى نداشته باشد بخلاف كريم كه منظورى بغير حسن احسان ندارد و آميخته بغرض ديگر نسازد و ممكن است كه «تفسد و تصلح» از باب افعال خوانده شود و معنى اين باشد كه فاسد ميكند از لئيم بقدر آنچه صالح مىگرداند از كريم يعنى بقدر آنچه احسان كريم باعث صلاح حال او گردد باعتبار اجر و ثوابى كه بر آن مترتب شود احسان لئيم باعث فساد حال او گردد باعتبار اين كه آنچه دهد از وجوهى باشد كه مشروع نباشد پس احسان از آنها بغير وزر وبال ثمره نداشته باشد يا اين كه بىموقع دهد و بكسى دهد كه در مصارف غير مشروع صرف كند و او را نيز باعتبار اعانت بر آن بهره از گناه باشد.
٢٠٨١ الجاهل صخرة لا ينفجر ماؤها، و شجرة لا يخضر عودها، و أرض لا يظهر عشبها.
نادان سنگى است كه نمىگشايد آب آن، و درختى است كه سبز نمىشود چوب آن، و زمينى است كه آشكارا نمىگردد گياه آن.