شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٩٥ - ١٩٧٥ الموقنون و المخلصون و المؤثرون من رجال الأعراف
و «مردانى كه بر اعرافاند» براى آن دو تفسير شده يكى- اين كه طائفهاند از مسلمانان كه كوتاهى كردهاند در عمل پس حبس كرده ميشوند در اعراف تا اين كه حكم كند حق تعالى در باره ايشان به آن چه خواهد.
و موافق اين تفسير است آنچه روايت شده از حضرت امام محمد باقر صلوات الله و سلامه عليه كه پرسيدند از آن حضرت از اصحاب أعراف، پس فرمود كه: ايشان قومىاند كه برابر است حسنات و سيئات ايشان پس كوتاهى كرده است بايشان أعمال ايشان و ايشان بر آن نحويند كه خداى عز و جل فرموده است، و همچنين آنچه روايت شده از حضرت امام بحق ناطق امام جعفر صادق صلوات الله عليه اين كه پرسيده شد آن حضرت از ايشان، پس فرمود كه: قومىاند كه مساوى است حسنات و سيئات ايشان پس اگر داخل كند خدا ايشان را بجهنم پس بسبب گناهان ايشان است و اگر داخل كند ايشان را ببهشت پس بسبب رحمت اوست و در بعضى روايات چنين واقع شده: پس اگر داخل كند خدا ايشان را ببهشت پس بسبب رحمت اوست و اگر عذاب كند ايشان را ظلم نكرده خواهد بود ايشان را.
و تفسير دويم اين كه- قومىاند بلند مرتبه مثل أنبياء يا شهدا يا بر گزيدگان مؤمنان و علماى ايشان يا ملائكهاند كه ديده ميشوند در صورت مردان كه ايشان بر أعراف روند تا أصحاب بهشت و أصحاب دوزخ را نشان دهند و أمر كنند كه هر كس را بجاى او برند.
و اين كلام معجز نظام موافق اين تفسير است، و همچنين آنچه روايت شده از حضرت امير المؤمنين صلوات الله و سلامه عليه كه فرموده كه ما واداشته مىشويم روز قيامت ميانه بهشت و دوزخ پس هر كه يارى ميكند ما را مىشناسيم او را بسيماى او پس داخل مىكنيم او را ببهشت و هر كه دشمن داشته است ما را مىشناسيم او را بسيماى او پس داخل مىكنيم او را در آتش، و همچنين آنچه روايت شده از آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه كه در تفسير اين آيه كريمه فرموده كه: ما بر اعرافيم مىشناسيم يارى كنندگان ما را بسيماى ايشان، و ما أعرافيم كه شناخته نمىشود