شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٣٥ - ٢٤٦٨ اجعل جزاء النعمة عليك الاحسان الى من أساء اليك
مقابل جانب راست آن كس باشد و راست آن آنكه مقابل چپ باشد و ممكن است كه «ايمن» از باب افعال خوانده نشود بلكه «ايمن» از باب علم يا منع باشد و بنا بر اين معنى اين است كه بيا از جانب راست آن يعنى ابتدا كن از جانب راست آن و بنا بر اين مراد به «راست و چپ قلم» آن است كه مقابل راست و چپ اين كس باشد در وقت قط زدن بنا بر اين كه آن شخص فرض نشده باشد كه خود راست و چپى داشته باشد پس موافق مىشود با احتمال دوم كه مذكور شد.
٢٤٦٦ ابذل لصديقك نصحك و لمعارفك معونتك و لكافة الناس بشرك.
عطا كن از براى دوست خود نصح خود را يعنى خالص و صاف بودن با او را، يا نصيحت كردن و پند دادن او را، و از براى آشنايان خود يارى و امداد خود را، و از براى همه مردمان گشاده روئى خود را.
٢٤٦٧ احتمل دالة من أدل[١] عليك و اقبل العذر ممن اعتذر اليك، و اغتفر لمن جنى عليك.
بردار ناز كسى را كه ناز كند بر تو، و قبول كن عذر را از كسى كه عذر گويد بسوى تو، و ببخش هر كسى را كه گناهى كرده باشد نسبت بتو، و در بعضى نسخهها بدل «و اغتفر (تا آخر)» «و لن لمن جفا عليك» واقع شده يعنى: و نرمى كن از براى كسى كه جفا كند بر تو يعنى صله و احسان ترا بجا نياورد.
٢٤٦٨ اجعل جزاء النعمة عليك الاحسان الى من أساء اليك.
بگردان پاداش نعمتى را بر تو نيكوئى كردن بسوى كسى كه بد كرده باشد بسوى تو يعنى نعمتها كه حق تعالى بتو داده و يا نعمت اين كه ترا قدرت انتقام از او
[١] - در حاشيه اين كتاب و نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار در هر دو بعنوان نسخه بدل« دل» نيز ضبط شده است.