شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٢٤ - ٣٥٠١ ان غائبا يحدوه الجديدان الليل و النهار لحرى بسرعة الاوبة
ساعت هر آينه سزاوار است بكوتاهى مدت، مراد زمان عمر است يا تمام زمان بقاى دنيا، و اين كه آن هر گاه بهر چشم بر هم زدنى و هر ساعتى كم شود و نقصان پذيرد پس هر قدر كه باشد در اندك فرصتى زائل و فانى گردد پس حريص از براى دنيا نبايد بود و اهتمام از براى اصلاح حال آخرت بايد داشت كه پاينده و مستدام است.
٣٥٠٠ ان قادما يقدم بالفوز او الشقوة لمستحق لافضل العدة.
بدرستى كه آينده كه بيايد بفيروزى يا بدبختى هر آينه مستحق است مرا فزونتر تهيه كرده شده را، مراد مرگ است كه آمدن آن يقينى است و خواهد آمد با فيروزى و نيكبختى يا شقاوت و بدبختى، پس بايد تهيه آن گرفت كه با نيكبختى بيايد نه بدبختى.
٣٥٠١ ان غائبا يحدوه الجديدان الليل و النهار لحرى بسرعة الاوبة.
بدرستى كه غائبى كه ميراند آن را دو تازه شونده كه شب و روز باشند هر آينه سزاوار است بتندى بازگشت، مراد مرگ است يا قيامت چه هر يك از آنها هر چند غائب است از اين كس چون شب و روز كه هر شب و روز تازه ميشوند ميرانند آنها را[١] و مىآورند پس زود رجوع خواهند كرد يعنى خواهند آمد مانند غايبى كه بازگشت كند پس تهيه آن را بايد گرفت و بسبب غيبت آن فريب نشايد خورد، و ممكن است كه «يحدوه» بمعنى «ميرانند» نباشد بلكه بمعنى «حدى مىخوانند» باشد و «حدى» خوانند گئى را گويند كه عربان ميكنند از براى شتر از براى اين كه تند برود و تشبيه شده باشد «آوردن شب و روز آن را بشتاب» براندن كسى شتر را و حدى خواندن از براى آن تا اين كه زود برود.
[١] - در نسخه كتابخانه مدرسه سپهسالار عبارت متن را خط زده و اين طور نوشته:
« و ميرانند آنها او را پس زود رجوع خواهد كرد يعنى خواهد آمد».