شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٦ - ١٧٨٣ العقل و العلم مقرونان فى قرن لا يفترقان و لا يتباينان
١٧٨١ التوفيق و الخذلان يتجاذبان النفس فايهما غلب كانت في حيزه.
توفيق و خذلان مىكشند نفس را پس هر كدام غالب شوند خواهد بود نفس در جايگاه آن يعنى توفيق حق تعالى و تهيه اسباب خير از براى هر نفسى و خذلان يعنى ترك يارى او و واگذاشتن او هر كسى را بحال خود مىكشند هر يك نفس را بجانب خود پس اگر در كسى توفيق غالب شود باعتبار غلبه خوبى او در صفات و افعال و زيادتى توفيق او بسبب آن خواهد بود نفس او در مكانى كه مقتضاى توفيق است يعنى مكان رستگاران كه بهشت باشد و اگر در كسى ترك نصرت حق تعالى و واگذاشتن او را بحال خود غالب شود بسبب عدم اهليت او از براى توفيق زياد باعتبار بدى اخلاق و افعال او خواهد بود نفس او در مكانى كه مقتضاى خدلان است كه مكان عاصيان باشد يعنى جهنم و ممكن است كه مراد بخذلان ترك يارى نباشد بلكه بمعنى خوارى باشد و مراد اين باشد كه هر نفسى را توفيق حق تعالى و خوارى كه از براى او بسبب افعال و اعمال او حاصل شود مىكشند بجانب خود پس هر كدام كه غالب شوند خواهد بود آن نفس در جايگاه آن.
١٧٨٢ المؤمن حذر من ذنوبه أبدا يخاف البلاء «و يرجوا رحمة ربه».
مؤمن بيدار است و ترسناك از گناهان خود هميشه ترس بلا دارد بسبب آنها و اميد دارد آمرزش پروردگار يعنى هم خوف دارد و هم اميد چنانكه در مؤمن هر دو بايد.
١٧٨٣ العقل و العلم مقرونان فى قرن لا يفترقان و لا يتباينان.
عقل و علم همراهند در يك رسن، [قرن] (بفتح قاف وراء) رسنى را گويند كه دو شتر را در آن بهم بندند، جدا نمىشوند از يكديگر و دور نمىشوند از هم.