شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦١٢ - ٣٦٤٨ ان الامر بالمعروف و النهى عن المنكر لا يقربان من اجل و لا ينقصان من رزق لكن يضاعفان الثواب و يعظمان الاجر، و افضل منهما كلمة عدل عند امام جائر
نمىكنند از روزئى و ليكن دو چندان مىگردانند ثواب را و بزرگ ميكنند اجر را، و افزونتر از آنها كلمه عدلى است نزد پيشوائى ستمكار. ظاهر اين كلام معجز نظام اين است كه امر بمعروف و نهى از منكر هرگز ضررى نمىرسانند بفاعل آن مثل اين كه بسبب آن كشته شوند، يا اين كه از روزى او چيزى كم شود، و ثواب و اجر عظيم دارند پس ترك آنها نبايد كرد. و پوشيده نيست كه حكم كلى بآن خالى از اشكال نيست زيرا كه در بعضى موارد مظنه هرگونه ضررى هست و اين است كه حضرات ائمه معصومين صلوات الله عليهم أجمعين نيز خلفاى جور را امر نمىكردند بگرويدن بحق و نهى نمىكردند از آنچه مىكردند از غصب حقوق ايشان بلكه در بسيارى از امور ديگر نيز كه ارتكاب مىنمودند از محرمات تقيه مىكردند و نهى نمىكردند حتى اين كه در بسيارى از احكام شرع كه در زمان اول يا ثانى تغيير شده بود امر بحق و نهى از آنها نمىكردند و نبود اين مگر از راه خوف ضرر زياد پس بايد كه برين محمول شود كه در اكثر اوقات خوف ضررى نيست بر آن پس در آن موارد ترك آن نبايد كرد چنانكه علما گفتهاند كه: شرط وجوب آنها امن از ضرر است برخود و بر غير خود از مؤمنين نفسا و مالا و عرضا، و بدون آن واجب نيست، بلكه حرام است بر مذهب مختار نزد ايشان. و مراد به «دو چندان گردانيدن ثواب» اين است كه باعث ثواب عظيم مىشود و موافق آنچه فرمودهاند كه: «بزرگ مىگرداند اجر را» يا مراد اين است كه حق تعالى از روى تفضل ثواب آنها را كه آدمى بسبب آنها مستحق آن مىشود دو چندان مىگرداند، اين كه ببركت آنها هر كار خيرى كه فاعل آنها بكند ثواب آن دو چندان گردد و دو برابر ثواب كسى باشد كه آن كار را كند و آنها را بجاى نياورد، و مراد به «كلمه عدلى كه افضل از آنهاست» سخنى است كه آدمى پيش حاكم ستمكارى گويد از براى رفع ظلمى يا برپاى داشتن عدلى بعنوان شفاعت يا غير آن از سخنانى كه داخل امر بمعروف و نهى از منكر نباشد بنا بر اين كه امر و نهى او نتواند كرد و اگر بعنوان امر و نهى باشد آن افضل افراد