شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٢٥ - ٢٠٧٠ المتعبد بغير علم كحمار الطاحونة يدور و لا يبرح من مكانه
خود و نگاه نمىدارد كسى را كه پناه ببرد بسوى آن يعنى مرتكب گناهان شدن خانه حصارى است ذليل و خوار كه منع نمىكند از اهل خود هيچ آفتى را، و نگاهدارى نمىكند كسى را كه پناه برد بسوى آن از هيچ بلائى.
٢٠٦٨ الكريم اذا احتاج اليك أعفاك و اذا احتجت اليه كفاك.
كريم يعنى صاحب جود يا شخص گرامى بلند مرتبه هرگاه محتاج شود بسوى تو معاف دارد ترا، و با وجود احتياج بتو طلب نكند از تو، و هر گاه محتاج شوى تو بسوى او كفايت كند ترا يعنى كارگزارى كند مطلب ترا و بر آورد آن را از براى تو.
٢٠٦٩ اللئيم إذا احتاج إليك أجفاك و إذا احتجت إليه عناك.
لئيم يعنى مقابل كريم بيكى از دو معنى مذكور هر گاه محتاج شود بسوى تو بتعب اندازد ترا و هر گاه محتاج شوى تو بسوى او برنج اندازد ترا، «أجفاك» ممكن است بجيم خوانده شود يعنى بتعب اندازد ترا چنانكه ترجمه شده يعنى بسكه ابرام كند با تو و ممكن است كه به «حاى بى نقطه» خوانده شود يعنى مبالغه كند در سؤال و خواستن مطلب خود و حاصل هر دو يكى است و اين كه فرموده: «برنج اندازد ترا» يا باعتبار اين كه مطلب ترا بر نياورد و يا اگر بر آورد بر نياورد مگر بعد از زحمت بسيار و رنج و تعب انتظار.
٢٠٧٠ المتعبد بغير علم كحمار الطاحونة يدور و لا يبرح من مكانه.
عبادت كننده بى علم و دانش مثل الاغ آسياست كه مىگردد و بيرون نمىرود از جاى خود يعنى او را بسبب عبادت ترقى حاصل نشود و مرتبه او بلند نگردد