شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥١٢ - ٣٤٧٤ ان من باع نفسه بغير الجنة فقد عظمت عليه المحنة
باعتبار اين است كه ايمان در اكثر مردم بشنيدن اخبار و آثار حاصل مىشود پس راه آن گوشهاست و كسى كه ايمان او بمشاهده معجزه از نبى يا امام حاصل شود باز ناچار است از شنيدن دعوى نبوت يا امامت از او و آن بگوشها مىشود پس گوشها را در آن نيز راهى باشد.
٣٤٧٣ ان لانفسكم اثمانا فلا تبيعوها إلا بالجنة.
بدرستى كه از براى نفسهاى شما بهاهاست پس مفروشيد آنها را مگر ببهشت، مراد اينست كه آدمى نفس خود را بهر كارى كه مشغول سازد و عمر خود را در آن صرف نمايد آنچه از براى او بسبب آن حاصل شود آن بمنزله بها و قيمت نفس و عمر اوست، پس بايد كه نفس خود را نفروخت مگر ببهشت و مشغول نساخت مگر بكارى كه سبب دخول در آن شود، زيرا كه [هر گاه[١] ببهشت توان فروخت آن را چنانكه حق تعالى در قرآن مجيد فرموده: «إن الله اشترى من المؤمنين أنفسهم و أموالهم بأن لهم الجنة» بدرستى كه خدا خريد از مؤمنان نفسهاى ايشان و مالهاى ايشان را باين كه بوده باشد از براى ايشان بهشت، پس ظاهر است] كه بغير بهشت چيزى نيست كه شايسته اين باشد كه بها و قيمت جان و عمر آدمى تواند شد و مراد ببهشت بهشت است و آنچه موقوف باشد بر استحقاق آن و دخول در آن از رضا و خشنودى حق تعالى و قرب و منزلت روحانى بدرگاه او، پس كسى توهم نكند كه آنها بالاترست از بهشت و نعمتهاى آن پس فروختن نفس به آنها اولى است از فروختن ببهشت.
٣٤٧٤ ان من باع نفسه بغير الجنة فقد عظمت عليه المحنة.
بدرستى كه كسى كه بفروشد نفس خود را بغير بهشت پس بتحقيق كه بزرگ شود
[١] - از جمله« هرگاه» تا« ظاهر است» كه در ميان دو قلاب گذاشته شده است تنها در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار ضبط شده است.