شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٧١ - ٣٥٩٦ ان للمحن غايات و للغايات نهايات فاصبروا لها حتى تبلغ نهاياتها فالتحرك لها قبل انقضائها زيادة لها
٣٥٩٥ ان للمحن غايات لا بد من انقضائها فناموا لها الى حين انقضائها فان اعمال الحيلة فيها قبل ذلك زيادة لها.
بدرستى كه از براى محنتها مدتهاست كه ناچار است از گذشتن آنها پس بخوابيد از براى آنها تا هنگام گذشتن آنها، پس بدرستى كه بكار بردن چاره در آنها پيش از آن زيادتى است مر آنها را، مراد اين است كه گاه هست كه از براى محنتى مدتى مقرر شده كه ممكن نيست زوال آن محنت پيش از انقضاى آن مدت، پس در اين صورت بايد خوابيد از براى آن يعنى فارغ بود از سعى در رفع آن زيرا كه بكار بردن چاره و تدبير در آن سودى ندهد مگر اين كه تعب و زحمت آن هم زياد شود و پوشيده نيست كه اين در صورتى است كه اين كس داند كه محنت او از اين قبيل است و حصول اين علم نادر است و ظاهر اين است كه غرض آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه اظهار عذرى است از براى خود در سعى نكردن از براى دفع محنتها كه بآن حضرت رسيد از غصب حقوق او و مانند آنها، و بيان اين كه سبب سعى نكردن در چاره آنها اين است كه ما مىدانيم كه مدتى از براى آنها مقدر شده كه ممكن نيست زوال آنها پيش از انقضاى آن مدتها پس قبل از آن چاره و تدبير فايده ندارد بلكه باعث زيادتى تعب و زحمت گردد.
٣٥٩٦ ان للمحن غايات و للغايات نهايات[١] فاصبروا لها حتى تبلغ نهاياتها فالتحرك لها قبل انقضائها زيادة لها.
بدرستى كه از براى محنتها مدتهاست، و از براى مدتها پايانهاست، پس صبر كنيد از براى آنها تا برسند آن مدتها بپايانهاى آنها، پس حركت كردن از براى
[١] - شارح( ره)« نهايات» را هم منصوب و هم مرفوع ضبط كرده و بر روى آن كلمه« معا» نوشته يعنى قرائت آن بهر دو وجه جايز است، زيرا از قبيل عطف بر اسم« ان» است بعد از گذشتن خبر آن، و اين قاعده مسلمه نحويه است چنانكه در حاشيه صفحه ٥٥٢ بآن اشاره شد.