شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٦٥ - ٣٣١٤ افضل المروءة مواساة الاخوان بالاموال و مساواتهم فى الاحوال
ترين ايشان بآخرت كسى است كه عمل كننده باشد از براى آن، «نيكبختتر بودن دوم بآخرت» ظاهر است، و اما «نيكبختتر بودن اول بدنيا» باعتبار آنست كه ترك دنيا باعث خلاصى از بسيارى از غم و اندوه و رنج و تعب مىشود و اين كمال نيكبختى است در دنيا، و يا باعتبار اين كه ترك دنيا و عدم رغبت در آن بالخاصه[١] باعث اين مىشود كه دنيا روآورد بصاحب آن پس نيكبخت گردد بآن.
٣٣١١ افضل[٢] المروءة الحياء و ثمرته العفة.
افزونترين مروت يعنى مردى يا آدميت شرم است و ميوه آن عفت است يعنى بازداشتن از آنچه حلال نباشد چنانكه مكرر مذكور شد.
٣٣١٢ افضل الذخائر علم يعمل به و معروف لا يمن به.
افزونترين ذخيرهها علمى است كه عمل كرده شود بآن، و احسانى است كه منت گذاشته نشود بآن.
٣٣١٣ اعقل الناس من لا يتجاوز الصمت فى عقوبة الجهال.
عاقلترين مردم كسى است كه در نگذرد از خاموشى و عقاب نادانان يعنى در بازخواست و آزار ايشان هر گاه دشنامى دهند يا هرزه گويند اكتفا بهمين كند كه در جواب ايشان خاموش شود و سخن نگويد، يا در اصل با ايشان سخن نگويد بجزاى نادانى ايشان.
٣٣١٤ افضل المروءة مواساة الاخوان بالاموال و مساواتهم فى الاحوال.
افزونترين مروت يعنى مردى يا آدميت مواسات برادران است بأموال، و
[١] - در نسخه اصل:« بالخاصية».
[٢] - در نسخه كتابخانه مدرسه سپهسالار بجاى« أفضل»:« أصل» ضبط شده است و همچنين بجاى« ثمرته»:« ثمرتها» نقل شده، ليكن ترجمه يكى است.