شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٠٧ - ٢٧٠٨ اياك ان تغلبك نفسك على ما تظن و لا تغلبها على ما تستيقن فان ذلك من اعظم الشر
٢٧٠٦ اياك و المعصية فان اللئيم[١] من باع جنة المأوى بمعصية دنية من معاصى الدنيا.
بپرهيز از نافرمانى خدا، پس بتحقيق كه لئيم يعنى پست مرتبه دنى كسى است كه فروخته باشد جنة الماوى را بنافرمانى پست مرتبه از نافرمانيهاى دنيا، يعنى بلذت دنى پست مرتبه كه بوده باشد در عصيانى از عصيانها كه در دنيا واقع مىشود و «جنت» بمعنى بهشت است، و «مأوى» بمعنى منزل، و [جنة الماوى] نام بهشت است يا نام بهشت خاصى.
٢٧٠٧ اياك و الوله بالدنيا فانها تورثك الشقاء و البلاء و تحدوك على بيع البقاء بالفناء.
بپرهيز از واله شدن بدنيا، پس بدرستى كه دنيا در پى مىآورد از براى تو بدبختى و بلا را، و ميراند ترا برفروختن بقا بفنا، «واله شدن كسى بكسى يا چيزى» اين است كه محبت زيادى باو بهمرسانيده باشد بعنوانى كه حيران او شده باشد و هميشه اندوهگين باشد از جدائى از آن يا از خوف جدائى از آن، و بسبب آن عقل او رفته باشد، و مراد به «فروختن بقا بفنا» فروختن آخرت است كه باقى است بدنياى فانى.
٢٧٠٨ اياك ان تغلبك نفسك على ما تظن و لا تغلبها على ما تستيقن فان ذلك من اعظم الشر.
بپرهيز از اين كه غلبه كند بر تو نفس تو بر آنچه گمان دارد آن را، و غلبه نكنى تو بر او بر آنچه يقين مىدانى، پس بدرستى كه اين از بزرگترين شر و بديست، يعنى
[١] - در نسخه كتابخانه مدرسه سپهسالار« فان الشقى» بجاى« فان اللئيم» ضبط شده است و در معنى چنين ذكر شده:« بدبخت كسى است كه، إلخ».