شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٨١ - ٢٦١٥ احذروا صولة الكريم اذا جاع و اشر اللئيم اذا شبع
ترا شادمانى بزايل شونده كوچكى «حذر كن از اين كه فريب دهد ترا» يعنى از اين كه فريب خورى تو بدنيا كه اندك حايل و مانعى است ميانه تو و آخرت، و باندك فرصتى منقضى گردد و ترا رجوع بآخرت بايد كرد پس حذر كن از اين كه فريب خورى بآن و مشغول گردى بآن و مانع شود آن از عمل از براى آخرت، و مراد از «زايل شونده كوچك» نيز همان دنياست، و مراد اين است كه حذر كن از اين كه شادمانى بدنياى فانى كوچك مرتبه ترا بلغزاند و مشغول بخود سازد و از آخرت باز دارد.
٢٦١٣ احذر الموت و احسن له الاستعداد تسعد بمنقلبك.
حذر كن از مرگ و نيكو گردان از براى آن آماده شدن را تا نيكبخت شوى در جاى بازگشت خود، مراد از حذر كردن از مرگ حذر كردن از آنست بى اين كه آماده آن شده باشد و «نيكوگردان از براى آن آماده شدن را» اشاره به آنست و اگر نه از مرگ حذر نتوان كرد.
٢٦١٤ احذر قلة الزاد و اكثر من الاستعداد لرحلتك.
حذر كن از كمى توشه و بسيار گردان آماده شدن را از براى رفتن خود يعنى رفتن بسفر آخرت و در بعضى نسخهها[١] بجاى «لرحلتك» «تسعد برحلتك» است و بنا بر اين ترجمه اين است كه بسيار گردان تهيه و استعداد را تا اين كه فيروزى يابى برفتن خود يعنى با فيروزى بروى.
٢٦١٥ احذروا صولة الكريم اذا جاع و اشر اللئيم اذا شبع.
حذر كنيد از سطوت و سربلندى كريم هرگاه گرسنه شود، و از نشاط و فرحناكى لئيم هرگاه سير شود، مكرر مذكور شد كه «كريم» صاحب جود را گويند و همچنين شخص بلند مرتبه را، و «لئيم» مقابل اوست بهر دو معنى و در اين مقام نيز هر يك احتمال دارد.
[١] - عبارت« و در بعضى نسخهها» تا آخر فقط در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار است.