شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٤٣ - ٢٤٩٩ الزموا الارض و اصبروا على البلاء و لا تحركوا بايديكم و هوى ألسنتكم
بودند بدنيا از شما، يعنى پس هرگاه بايشان وفا نكرده باشد بشما كجا وفا كند و «أشعف» بعين بىنقطه و نقطهدار هر دو مىتوان خواند، و حاصل هر دو يكى است يعنى «دوستتر» چنانكه ترجمه شده.
٢٤٩٧ اسهروا عيونكم و ضمروا بطونكم و خذوا من أجسادكم تجودوا بها على انفسكم.
بيدار داريد چشمهاى خود را و لاغر گردانيد شكمهاى خود را و يا بپشت بچسبانيد آنها را و بگيريد از بدنهاى خود و ببخشيد[١] آنها را بنفسهاى خود، مراد از «بيدار داشتن چشمها» يا بيدار داشتن آنهاست در شبها از براى طاعت و عبادت، يا كنايه است از آگاه بودن و غافل نشدن از احوال خود، و مراد به «گرفتن از بدنها و بخشيدن آنها بنفسها» اين است كه بتعب قناعت و زحمت طاعت و عبادت بدنها را لاغر كنيد و هر چه آنها از اين راه لاغر شوند نفسها قوى و محكم گردند پس گويا آنچه از بدنها گرفته مىشود بنفسها بخشيده مىشود.
٢٤٩٨ اشغلوا انفسكم بالطاعة و ألسنتكم بالذكر و قلوبكم بالرضا فيما احببتم و كرهتم.
مشغول سازيد نفسهاى خود را بفرمانبردارى، و زبانهاى خود را بذكر خدا، و دلهاى خود را بخشنودى بتقدير خدا در آنچه دوست داريد آن را و ناخوش داريد آن را.
٢٤٩٩ الزموا الارض و اصبروا على البلاء و لا تحركوا بايديكم و هوى ألسنتكم.
لازم باشيد زمين را و جدا مشويد از آن و صبر كنيد بر بلا، و حركت مكنيد
[١] - مناسبتر آن بود كه« تا ببخشيد» ترجمه شود.