شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٥٥ - ٢١٦٧ المرء بهمته لا بقنيته
٢١٦٣ العاقل من لا يضيع له نفسا فيما لا ينفعه و لا يقتنى ما لا يصحبه.
عاقل كسى است كه ضايع نسازد از براى خود نفسى را در آنچه ندهد باو سودى را، و ذخيره نكند آنچه را همراه نباشد با او، مراد اين است كه نفس خود را ضايع نسازد در آنچه سودى باو ندهد مثل اشتغال بامور دنيا و مراد باين كه فرموده و «آنچه را همراه او نباشد» آن است كه مال را نگاه دارد و در خيرات صرف نكند.
٢١٦٤ الغضب يثير كوامن الحقد.
خشم بر مىانگيزاند نهانيهاى كينه را يعنى هر گاه كسى بسبب كينه كه با كسى داشته باشد بديها با او در خاطر داشته باشد و آنها را پنهان دارد از مردم هر گاه خشم بگيرد او را بر او آن نهانيها ظاهر گردد و ممكن است كه مراد بنهانيهاى كينه كينههاى نهانى باشد يعنى هر گاه كسى كينه كسى را داشته باشد و پنهان دارد در وقت خشم بر او ظاهر گردد.
٢١٦٥ اللهو يفسد عزائم الجد.
بازى و اشتغال بآن فاسد ميكند عزمهاى جد را يعنى عزمهاى درست را كه بعنوان بازى نباشد و البته خواهد كه واقع شود يعنى اشتغال بلهو و بازى مانع شود از پرداختن به آنها و باعث اين شود كه آنها بعمل نيايد.
٢١٦٦ المرء بفطنته لا بصورته.
مرد بدريافت اوست نه بصورت او يعنى نظر بدريافت او بايد كرد و قدر و منزلت او را از آن راه قرار داد نه بخوبى و بدى صورت او.
٢١٦٧ المرء بهمته لا بقنيته.
مرد بهمت اوست نه بذخيره او يعنى بهمت او سنجيده مىشود نه بذخيره او