شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥١٤ - ن ف ل
گرچه آيۀ مورد بحث، در زمينۀ غنايم جنگى وارد شده است، ولى مفهوم آن يك حكم كلى و عمومى است و تمام اموال اضافى را (آنچه مالك خصوصى ندارد) شامل مىشود، به همين دليل در رواياتى كه از اهل بيت (ع) به ما رسيده مىبينيم كه مفهوم وسيعى براى انفال بيان شده است، چنانكه در رواياتى از امام باقر و امام صادق عليهما السلام چنين مىخوانيم:
«انفال اموالى است كه از دار الحرب بدون جنگ گرفته مىشود و همچنين سرزمينى كه اهلش آن را ترك كرده و از آن هجرت مىكنند - و آن «فيئ» ناميده مىشود١٢
از آنچه گفته شد چنين نتيجه مىگيريم كه مفهوم اصلى انفال نه تنها غنايم جنگى، بلكه همۀ اموالى را كه مالك خصوصى ندارد شامل مىشود و تمام اين اموال متعلق به خدا و پيامبر (ص) و قائممقام اوست و به تعبير ديگر متعلق به حكومت اسلامى است و در مسير
(١) فيئ: بخشى از انفال است و بخش ديگر آن تمام اموالى است كه مالك مشخص ندارد و شرح آن در فقه اسلامى آمده و بالغ بر دوازده موضوع مىشود. (نمونه، ج ٥٠٨/٢٣).
(٢) كنز العرفان، ج ٢٥٤/١.