شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٢ - أَنْزَلْن١٦٤٨ اهُ (قدر/ ١ )
از يكسو در آيۀ ٣ سورۀ دخان مىخوانيم:
از مجموع اين آيات بخوبى استفاده مىشود كه آن شب مباركى كه در آيۀ مورد بحث به آن اشاره شده شب قدر در ماه مبارك رمضان است و مىتوان نتيجه گرفت كه قرآن داراى دو نوع نزول بوده است: «نزول دفعى و جمعى» كه يكجا از سوى خداوند بر قلب پاك پيامبر (ص) در ماه رمضان و شب قدر نازل شده و ديگر «نزول تدريجى» كه برحسب شرايط و حوادث و نيازها در طى ٢٣ سال نازل شده است.
شاهد اين سخن - همانطور كه پيش از اين اشاره كرديم - اينكه در بعضى از آيات قرآن تعبير به «انزال» و در بعضى تعبير به «نزول» شده كه «تنزيل» جنبۀ تدريج دارد، امّا «انزال» مىتواند اشاره به دو نزول «دفعى و تدريجى» باشد.
جالب اينكه در تمام آيات فوق كه سخن از نزول قرآن در شب قدر و ماه مبارك رمضان است تعبير به «انزال» شده كه با «نزول دفعى» هماهنگ است، در حالى كه در موارد ديگرى كه سخن از «نزول تدريجى» در ميان است تنها تعبير به «تنزيل» شده است، امّا اين نزول دفعى بر قلب پيامبر (ص) چگونه بوده؟ آيا به شكل همين قرآن فعلى با آيات و سورههاى مختلف؟ يا مفاهيم و حقايق آنها به صورت فشرده و جمعى؟، دقيقا روشن نيست، همين قدر از قراين فوق مىفهميم كه يكبار اين قرآن در يك شب بر قلب پيامبر (ص) نازل شده است و يكبار تدريجى در ٢٣ سال.
شاهد ديگر براى اين سخن اينكه تعبير به قرآن در آيۀ فوق ظهور در مجموع قرآن دارد، درست است كه واژۀ «قرآن» به كل و جزء آن هردو اطلاق مىشود، ولى نمىتوان انكار كرد