شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٨ - موتى (انعام/ ٣٦ )
موت : (ملك/ ٢.) ●
به معنى «مردن و مرگ» است، خداوند به هدف آفرينش مرگ و حيات انسان كه از شؤون مالكيت و حاكميت اوست اشاره كرده، مىفرمايد: «او كسى است كه مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدام يك بهتر عمل مىكنيد...» ملك/ ٢.
«مرگ» اگر به معنى فنا و نيستى باشد مخلوق نيست، چرا كه خلقت به امور وجودى تعلق مىگيرد، ولى مىدانيم كه حقيقت مرگ، انتقال از جهانى به جهان ديگر است و اين قطعا يك امر وجودى است كه مىتواند مخلوق باشد، و اگر مرگ در اينجا قبل از حيات ذكر شده به خاطر تأثير عميقى است كه توجه به مرگ در حسن عمل دارد. گذشته از اينكه مرگ قبل از زندگى بوده است. (ج ٣١٦/٢٤.)
موتى : (انعام/ ٣٦.) ○
به معنى «مردگان» (جمع ميت است) و در آيۀ مورد بحث منظور مردگان جسمانى نيست، بلكه مردگان معنوى است، زيرا دو نوع حيات و مرگ داريم: حيات و مرگ مادى، حيات و مرگ معنوى، همچنين شنوايى و بينايى نيز دو گونه است: مادى و معنوى به همين دليل بسيار مىشود در مورد كسانى كه چشم و گوش دارند و يا زنده و سالمند امّا حقايق را درك نمىكنند، مىگوييم آنها كور و كرند و يا اصلا مردهاند، زيرا واكنشى را كه بايد يك انسان شنوا و بينا، يا يك انسان زنده، در برابر حقايق از خود نشان دهد نمىدهند. در قرآن مجيد اينگونه تعبيرات فراوان ديده مىشود و شيرينى و جاذبۀ خاصى دارد، بلكه
(●) اَلَّذِي خَلَقَ اَلْمَوْتَ وَ اَلْحَيٰاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً... ملك/ ٢.
(○) إِنَّمٰا يَسْتَجِيبُ اَلَّذِينَ يَسْمَعُونَ وَ اَلْمَوْتىٰ يَبْعَثُهُمُ اَللّٰهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ. «تنها كسانى اجابت (دعوت تو) مىكنند كه گوش شنوا دارند، امّا مردگان (و آنها كه روح انسانى را از دست دادهاند ايمان نمىآورند و) خدا آنها را (در قيامت) مبعوث مىكند سپس به سوى او بازمىگردند» انعام/ ٣٦.