شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٨ - نَعْجَةً (ص/ ٢٣ )
ن ع ج
نَعْجَةً : (ص/ ٢٣.) ○
به معنى «ميش» (گوسفند ماده) است و به گاو وحشى و گوسفند كوهى ماده نيز گفته مىشود، جمع آن «نعاج» به كسر نون است (و لفظ «نعجة» در لغت كنايه از زن قرار داده مىشود).
بههرحال اين كلمه دوبار در آيۀ ٢٣ سورۀ ص و يك بار به صورت «نعجتك» در آيۀ ٢٤ همين سوره ذكر شده و در تمام اين موارد مربوط به داستان شاكيانى است كه براى دادخواهى و داورى به نزد داود (ع) رفتند، يكى از دو نفر شاكى براى طرح شكايت پيشقدم شد و گفت:
«اين برادر من است، نودونه ميش (نعجه) دارد و من يكى بيش ندارم ولى او اصرار دارد اين يكى را هم به من واگذار!...».
در اينجا داود (ع) پيش از آنكه گفتار طرف مقابل را بشنود - چنانكه ظاهر آيات قرآن است - رو به شاكى كرد و «گفت: مسلما او با درخواست يك ميش تو براى افزودن آن به ميشهايش بر تو ستم روا داشته»
بههرحال چنين به نظر مىرسد كه طرفين نزاع با شنيدن اين سخن قانع شدند و مجلس داود را ترك گفتند.
با اينكه داود قضاوت عادلانهاى كرده بود در فكر فرورفت، زيرا آداب مجلس قضا ايجاب مىكرد كه داود در گفتار خود عجله نمىكرد، بلكه از طرف مقابل شخصا سؤال مىكرد، سپس به داورى مىپرداخت، در مقام استغفار برآمد و از درگاه پروردگارش طلب آمرزش كرد و به سجده افتاد و توبه كرد، خداوند او را مشمول لطف خويش قرار داد و لغزش او را در اين ترك اولى بخشيد. (ج ٢٤٦/١٩ تا ٢٤٨.)
(○) إِنَّ هٰذٰا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ وٰاحِدَةٌ فَقٰالَ أَكْفِلْنِيهٰا... ص/ ٢٣.