شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٠١ - أَيّ١٦٤٨ امٍ نَحِس١٦٤٨ اتٍ (فصّلت/ ١٦ )
اين احتمال داده شده كه منظور از بردن نام خدا در «ايّام معلومات» تكبير و حمد و ثناى الهى در اين ايام است به خاطر نعمتهاى بىپايانش، مخصوصا به خاطر چهارپايانى كه روزى انسانها كرده كه از تمام اجزاى بدن آنها در زندگى خود بهره مىگيرند و طبق روايات متعدد، تكبيرى كه در اين ايام گفته مىشود، چنين است:
اللّه اكبر، اللّه اكبر، لا اله الاّ اللّه و اللّه اكبر، اللّه اكبر و للّه الحمد، اللّه اكبر على ما هدانا، و اللّه اكبر على ما رزقنا من بهيمة الأنعام١
قابل توجه اينكه روايات تكبير شاهد ديگرى است بر اينكه «ذكر» در آيات فوق، جنبۀ كلى دارد و مخصوص ذكر خدا به هنگام قربانى كردن نيست، هرچند اين مفهوم كلى شامل آن مصداق نيز مىشود٢
أَيّٰامٍ نَحِسٰاتٍ : (فصّلت/ ١٦.) ○
به معنى روزهاى نحس و شوم است و بعضى آن را به معنى روزهاى پرگردوغبار، يا
(١) در بحار الانوار، ج ٣٠٦/٩٩ حديث فوق از امام موسى بن جعفر (ع) نقل شده است.
(٢) مطابق تفسير اول (بردن نام خدا به هنگام ذبح كردن قربانى) «على» به معنى استعلاء است و مطابق تفسير دوم (منظور ذكر مطلق در اين ايام است) «على» به معنى «براى» مىباشد و به اين ترتيب با توجه به توضيحاتى كه در بالا داده شد، تضادى كه در ميان دو قول در تفسير «وَ يَذْكُرُوا اِسْمَ اَللّٰهِ» وجود داشت كه بعضى آن را به ذكر نام خدا به هنگام ذبح قربانى و بعضى آن را به ذكر نام خدا بهطور مطلق تفسير كردهاند برطرف مىشود و در حقيقت تفسير اوّل مصداقى براى تفسير دوم خواهد بود و تفسير دوم يك مفهوم كلى و وسيع است.
(○) فَأَرْسَلْنٰا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيّٰامٍ نَحِسٰاتٍ... «سرانجام تندباد شديد و هولانگيز و سرد و سخت در روزهاى شوم و پرغبار بر آنها (قوم عاد) فرستاديم...» فصّلت/ ١٦.