شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦١٩ - وَب١٦٤٨ الَ (حشر/ ١٥ )
و ب ل
وٰابِلٌ : (بقره/ ٢٦٤.) ○
به معنى «باران شديد و دانه درشت» است و آيۀ مورد بحث اعمال رياكارانه و انفاقهاى آميخته با منّت و آزار را كه از دلهاى قساوتمند سرچشمه مىگيرد تشبيه به قشر خاكى مىكند كه بذرهاى مستعد در آن افشانده شده، آنگاه باران پربركت دانه درشتى (وابل) بر آن باريده و اين باران آن قشر نازك خاك را همراه بذرها مىشويد و پراكنده مىسازد و سنگ سخت غيرقابل نفوذ با قيافۀ خشونتبار خود آشكار مىشود. (ج ٢٤١/٢-٢٤٢.)
وَبٰالَ : (حشر/ ١٥.) ●
به معنى «عاقبت شوم و تلخ» است و چنانكه راغب در مفردات گويد در اصل از «وبل» و «وابل» به معنى «باران سنگين» گرفته شده، زيرا بارانهاى سنگين معمولا خوفناك است و انسان از عاقبت تلخ آن هراسان مىباشد، چرا كه غالبا سيلهاى خطرناكى به دنبال دارد.
بنابراين، واژۀ «وبال» به كار مشكل و شاق و سنگين و نيز به هر موضوع مهمى كه انسان از زيان آن بيمناك است اطلاق شده و در آيۀ مورد بحث از آنجا كه مجازات و كيفر داراى شدت و سنگينى است به آن «وبال» گفته شده است.
(○) ... فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوٰانٍ عَلَيْهِ تُرٰابٌ فَأَصٰابَهُ وٰابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً... «(انفاقهاى رياكارانه) همچون قطعه سنگى است كه بر آن (قشر نازكى از) خاك باشد (و بذرهايى در آن افشانده شود) و باران درشت به آن برسد (و همه خاكها و بذرها را بشويد) و آن را صاف (و خالى از خاك و بذر) رها كند» بقره/ ٢٦٤.
(●) كَمَثَلِ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيباً ذٰاقُوا وَبٰالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ. «كار اين گروه همانند كسانى است كه كمى قبل از آنها بودند، طعم تلخ كار خود را چشيدند و براى آنها عذاب دردناك است» حشر/ ١٥.