شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦ - ك ث ب
ك ث ب
كثيب: (مزمل/ ١٤.) *
بر وزن «اديب» به معنى «شنهاى متراكم» است. جمع آن «كثب» و «كثبان» و «اكثبة» است كه در قرآن تنها يكبار آن هم به صورت مفرد آمده است، آنجا كه در روز قيامت كوهها متلاشى مىشود و به شكل تودههايى از شن نرم درمىآيد
در اين آيه [«كثيب» (شنهاى متراكم) و «مهيل» (نرم)] منظور شنهاى نرمى است كه هرگز استقرار و ثبات ندارد بهطورى كه اگر پا روى آن بگذارند فرومىرود.
دربارۀ سرنوشت كوهها در آستانۀ قيامت، قرآن تعبيرات مختلفى دارد كه همگى حكايت از نابودى و تبديل آنها به خاكهاى نرم مىكند، مثلا در آيۀ ١٠٥ سورۀ طه مىخوانيم:
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْجِبٰالِ فَقُلْ يَنْسِفُهٰا رَبِّي نَسْفاً
پروردگارم آنها را (متلاشى كرده) بر باد مىدهد».
در اين آيه نيز سخن از حوادث مربوط به پايان دنيا و آغاز قيامت است و سرنوشت كوهها را كه از جمله موجودات عظيم است روشن كرده و بطوركلى از مجموع آيات قرآن در مورد سرنوشت كوهها چنين استفاده مىشود كه آنها در آستانۀ رستاخيز مراحل مختلفى را طى مىكنند:
نخست به لرزه درمىآيند:
(*) يَوْمَ تَرْجُفُ اَلْأَرْضُ وَ اَلْجِبٰالُ وَ كٰانَتِ اَلْجِبٰالُ كَثِيباً مَهِيلاً. «در آن روز كه زمين و كوهها سخت به لرزه مىافتد و كوهها (چنان درهم كوبيده مىشود كه) به شكل تودههايى از شن نرم درمىآيد» مزمل/ ١٤.