شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٦ - أُهِلَّ (نحل/ ١١٥ )
١
ه ل ل
أُهِلَّ : (نحل/ ١١٥.) ○
از مادّۀ «اهلال» و آن در اصل از «هلال» گرفته شده است و به معنى بلند كردن صدا به هنگام رؤيت «هلال» است، سپس به هرگونه صداى بلند گفته شده است و به نخستين صداى گريه نوزاد نيز گفته مىشود و چون به هنگام سربريدن حيوانات، نام بتها را با صداى بلند مىبردند تعبير به «اهلّ» شده است. خداوند در سورههاى: (بقره/ ١٧٣؛ مائده/ ٣؛ انعام / ١٤٥ و نحل/ ١١٥) چهار چيز مربوط به حيوانات را براى انسان حرام كرده است (مردار، خون، گوشت خوك و حيواناتى كه با نام غير اللّه سربريده شدهاند
فلسفۀ تحريم گوشت مردار و خون و گوشت خوك از نظر بهداشت امروز بر كسى پوشيده نيست*
در پاسخ بايد گفت: لازم نيست كه نام خدا و غيرخدا در ماهيت گوشت از نظر بهداشتى اثرى بگذارد، زيرا محرمات در اسلام روى جهات مختلفى است، گاهى تحريم چيزى به خاطر بهداشت و حفظ جسم است و گاهى به خاطر تهذيب روح و زمانى به خاطر حفظ نظام اجتماع، لذا تحريم گوشتهايى كه به نام بتها ذبح مىشود در حقيقت جنبۀ معنوى و اخلاقى و تربيتى دارد، آنها انسان را از خدا دور مىكند و اثر روانى و تربيتى نامطلوبى دارد، چرا كه از سنتهاى شرك و بتپرستى است و تجديدكنندۀ خاطرۀ آنها. (ج ٥٨٨/١،
(١) نهج البلاغه.
(○) إِنَّمٰا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ اَلْمَيْتَةَ وَ اَلدَّمَ وَ لَحْمَ اَلْخِنْزِيرِ وَ مٰا أُهِلَّ لِغَيْرِ اَللّٰهِ بِهِ... «خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوك و آنچه با نام غير خدا (نام بتها) سر بريدهاند بر شما تحريم كرده است...» نحل/ ١١٥.
(*) دربارۀ تحريم گوشتهاى حرام: رك به تفسير نمونه، ج ٥٨٤/١، ذيل آيۀ ١٧٣ سورۀ بقره.