شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧١ - ن ط ق
ن ط ق
يَنْطِقُ : (نجم/ ٣.) *
از مادّۀ «نطق» به معنى «سخن گفتن» است، سخن گفتنى كه بر مقصود و مراد دلالت كند، چنانكه گفته مىشود: نطق الكتاب، يعنى كتاب مطلب را بيان كرد و توضيح داد، بنابراين كتابى كه مورد مطالعه قرار مىگيرد و بر مقصودى دلالت مىكند و خواننده نيز مطالب آن را درمىيابد «ناطق» گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث، رسول خدا (ص) را از سخن گفتن بيهوده و از روى هواى نفس مبرّا دانسته، مىگويد: «او هرگز از روى هواى نفس سخن نمىگويد»
در آيۀ ٢٩ سورۀ جاثيه آمده است:
بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه منظور از كتاب در آيۀ فوق «كتاب آسمانى» است كه بر آن امّت نازل شده، ولى ظاهر آيه مخصوصا با توجه به آيۀ بعد، همان نامۀ اعمال است و اكثر مفسران نيز بر همين عقيده هستند.
همچنين در آيۀ ٦٥ سورۀ انبياء، آنجا كه بتپرستان، ابراهيم (ع) را حاضر كردند و به او
(*) وَ مٰا يَنْطِقُ عَنِ اَلْهَوىٰ. «و هرگز از روى هواى نفس سخن نمىگويد» نجم/ ٣.