شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٤ - أَنْزَلْن١٦٤٨ اهُ (قدر/ ١ )
نزل: (آل عمران/ ١٩٨.) *
بر وزن رسل، در لغت، هم به معنى «منزلگاه» و هم به معناى چيزى است كه براى پذيرايى ميهمان (تازهوارد) آماده مىشود و بعضى گفتهاند نخستين چيزى است كه با آن از ميهمان پذيرايى مىشود (همانند چاى، شربت يا ميوهاى كه در آغاز ورود براى ميهمان مىآورند)، بنابراين آيۀ مورد بحث مىگويد: باغهاى بهشت با آن همه مواهب مادى نخستين وسيلۀ پذيرايى از پرهيزگاران است، امّا پذيرايى مهمتر و عاليتر همان نعمتهاى روحانى و معنوى است كه با جملۀ: **
نَزْلَةً : (نجم/ ١٣.) ○
به معنى «يكبار نازل شدن» است، بنابراين «نزلة اخرى» يعنى در يك نزول ديگر.
بعضى از ارباب لغت و مفسران «نزلة» را به معنى «مرّة» تفسير كردهاند در اين صورت معنى نزول در آن نيست و «نزلة اخرى» تنها به معنى يكبار ديگر است، ولى معلوم نيست چرا آنها مادّۀ اصلى «نزلة» را در اينجا رها كردهاند، در حالى كه ديگران آن را محفوظ داشته و به صورتى كه در بالا گفتيم تفسير كردهاند.
بههرحال از اين تعبير استفاده مىشود كه دوبار «نزول» رخ داده و اين ماجرا مربوط به
(*) ... نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اَللّٰهِ وَ مٰا عِنْدَ اَللّٰهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرٰارِ. «اين نخستين پذيرايى است كه از خداوند به آنها (به بهشتيان) مىرسد و آنچه در نزد خداست براى نيكان بهتر است» آل عمران/ ١٩٨.
(**) دربارۀ واژۀ «نزل» در تفسير نمونه: ج ١٥٣/١٧؛ ج ٦٩/١٩؛ ج ٢٧٦/٢٠ و ج ٢٣٨/٢٣ بحث شده است.
(○) وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرىٰ. «و بار ديگر او را مشاهده كرد» نجم/ ١٣.