شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥٣ - ن١٦٤٨ اصِبَةٌ (غاشيه/ ٣ )
(ج ٢٦٠/٤، ج ٤٨/٢٥-٤٩.)
نَصِيبٌ : (نساء/ ٨٥.) ○
به معنى «بهره و سهم» و جمع آن «انصبه» است كه در قرآن به صورت جمع به كار نرفته و فرق آن با «كفل» (بر وزن طفل) كه آن هم در آيۀ مورد بحث به معنى «سهم» آمده، اين است كه «نصيب» به معنى بهره و افزار امور مفيد و سودمند است، ولى «كفل» به معنى سهم از چيزهاى پست و بد است و به همين مناسبت قرآن در مورد تشويق به كار نيك (شفاعت حسنه) مىگويد «نصيبى» از آن به تشويقكننده مىرسد، در حالى كه در مورد «شفاعت سيّئه» مىگويد: «كفلى» از آن به آنها مىرسد. (ج ٣٩/٤.)
نٰاصِبَةٌ : (غاشيه/ ٣.) ●
به معنى «رنجكش و رنجبيننده» از مادّۀ «نصب» به معنى «تعب و خستگى» است و آيه در مورد كسانى است كه تلاش و كوشش زيادى در زندگى دنيا به خرج مىدهند، ولى هيچ فايدهاى جز خستگى در حقيقت نصيبشان نمىشود، نه عمل مقبولى در درگاه خداوند دارند و نه چيزى از آن همه ثروتى كه اندوختهاند مىتوانند با خود ببرند و نه نام نيكى و نه فرزند صالحى از خود باقى مىگذارند.
آنها زحمتكشان خسته و بينوايند و چه تعبير رسايى است جملۀ: عاملة ناصبة، در حقّ آنها...
بعضى در تفسير اين جمله گفتهاند: منظور اين است كه در اين دنيا عمل مىكنند، امّا خستگى و رنج در آخرت مىبرند.
(○) مَنْ يَشْفَعْ شَفٰاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهٰا وَ مَنْ يَشْفَعْ شَفٰاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهٰا... «كسى كه تشويق به كار نيكى كند نصيبى از آن براى او خواهد بود و كسى كه تشويق به كار بدى كند سهمى از آن خواهد داشت...» نساء/ ٨٥.
(●) عٰامِلَةٌ نٰاصِبَةٌ. «آنها كه پيوسته عمل كرده و خسته شدهاند (و نتيجهاى عايدشان نشده)» غاشيه/ ٣.