شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠١ - ه م م
شرح بيشتر دربارۀ «همزات شياطين» در مادۀ «ش ط ن» مذكور است به جلد ٤٩١/٢ مراجعه فرماييد. (ج ٣٠٧/١٤.)
ه م س
همس: (طه/ ١٠٨.) ●
بر وزن «لمس» آنچنانكه راغب در مفردات مىگويد به معنى «صداى آهسته و پنهان» است و بعضى آن را به صداى آهستۀ پا (پاهاى برهنه) تفسير كردهاند و بعضى به حركت لبها، بىآنكه صدايى از آن شنيده شود كه تفاوت زيادى باهم ندارد، بههرحال آيۀ مورد بحث گوشهاى از صحنۀ هولانگيز قيامت را نمايان مىسازد. (ج ٣٠٣/١٣.)
ه م م
هَمَّ : (مائده/ ١١.) *
يكى از معانى «همّ»، «قصد و عزم و تصميم بر انجام دادن كارى» است مانند آيۀ مورد بحث كه گروهى از دشمنان، قصد دستدرازى به سوى مسلمانان داشتند و خداوند دست آنها را كوتاه كرد و مانند آيۀ ٢٤ سورۀ يوسف، آنجا كه همسر عزيز مصر (زليخا) قصد يوسف
(●) يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ اَلدّٰاعِيَ لاٰ عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ اَلْأَصْوٰاتُ لِلرَّحْمٰنِ فَلاٰ تَسْمَعُ إِلاّٰ هَمْساً. «در آن روز همگى از دعوتكنندۀ الهى پيروى كرده (و دعوت او را به حيات مجدد لبيك مىگويند) و همه صداها در برابر (عظمت) خداوند رحمان خاضع مىگردد و جز صداى آهسته چيزى نمىشنوى» طه/ ١٠٨.
(*) ... إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ... «آن زمان كه جمعى (از دشمنان) قصد داشتند دست به سوى شما دراز كنند (و شما را از ميان بردارند) امّا خدا دست آنها را از شما بازداشت» مائده/ ١١.