شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٩ - م ع
م ط و
يَتَمَطّٰى : (قيامت/ ٣٣.) ●
مضارع از باب تفعل (تمطّى» در اصل از مادّۀ «مطا» به معنى «پشت» است [مطا، يمطو، مطوا] و «تمطّى» به معنى كشيدن پشت از روى بىاعتنايى و غرور و يا كسالت و بىحالى است يا به حال تكبر و عجب راه رفتن و دستها و پشت خود را به حالت خودپسندى كشيدن و پيچاندن است، همان حالتى كه انسان به هنگام كسالت و خستگى دستها را مىكشد و بدن را به راست و چپ مىگرداند كه در اين صورت بعضى آن را از مادّۀ «مطّ» (بر وزن خط) به معنى كشيدن پا يا ساير اعضاى بدن دانستهاند، ولى اشتقاق آن از «مطا» با ظاهر لفظ مناسبتر است، زيرا اگر از مادّۀ «مطا» باشد تغييرى در ظاهر لفظ حاصل نشده، در حالى كه اگر از مادّۀ «مط» باشد جملۀ «يتمطّى» در اصل «يتمطط» بوده كه «طاء» آخر آن تبديل به «ياء» شده است. (ج ٣١٦/٢٥.)
م ع
مَعَ : (بقره/ ٢٤٩.) *
به معنى «با» و اقتضاى اجتماع دارد و اين، يا در مكان است، مانند: هما معا فى الدّار.
يا در زمان است مانند: ولدا معا، و يا در شرف و رتبه: هما معا فى العلوّ.
واژۀ «مع» گاه عين آن ساكن است و گاه متحرك. هرگاه متحرك باشد اسم است و به مابعد خود اضافه مىشود و نصب آن به ظرفيت مىباشد، و اگر بدون اضافه در جمله بيايد در آن موقع حال يا ظرف است و يا تنوين خوانده مىشود، چنانكه در بالا ذكر شد
(●) ثُمَّ ذَهَبَ إِلىٰ أَهْلِهِ يَتَمَطّٰى. «سپس به سوى خانواده خود بازگشت و رويگردان شد» قيامت/ ٣٣.
(*) ... وَ اَللّٰهُ مَعَ اَلصّٰابِرِينَ. «و خدا با صابران است» بقره/ ٢٤٩.