شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٨ - نَسُوا (توبه/ ٦٧ )
نَسُوا : (توبه/ ٦٧.)
از مادّۀ «نسيان» به معنى «فراموشى» است، بديهى است در آيۀ مورد بحث نسبت «نسيان» به خدا به معنى فراموشى واقعى نيست، بلكه كنايه از اين است كه با منافقان معاملۀ شخص فراموشكار مىكند، يعنى هيچگونه سهمى از رحمت و توفيق خود براى آنها قايل نمىشود، اينگونه تعبير حتى در سخنان روزمرّه نيز ديده مىشود، مثلا مىگوييم: چون تو وظيفۀ خود را فراموش كردى، ما هم به هنگام پرداختن مزد و پاداش، تو را فراموش خواهيم كرد، يعنى مزد و پاداشى به تو نخواهيم داد.
اين معنى در روايات اهل بيت (ع) نيز كرارا وارد شده است١
موضوع نسيان پروردگار با «فاء تفريع» بر نسيان آنها عطف شده است، يعنى فراموشكارى آنها نسبت به فرمان الهى، اثرش اين است كه خدا هم آنها را از مواهب خويش محروم سازد و اين نتيجۀ عمل آنهاست. (ج ٣٠/٨-٣١.)
نَسِينٰا : (بقره/ ٢٨٦.) *
از مادّۀ «نسى و نسيان» به معنى «فراموش كردن» است و پيش از اين در اين باره سخن گفته شد.
امّا در آيۀ مورد بحث مىخوانيم كه مؤمنان با تضرع از پروردگار خويش درخواست مىكنند كه اگر بر اثر فراموشى و خطا دچار لغزشى شديم تو خود با رحمت وسيعت از لغزش ما درگذر و ما را از كيفر آن رهايى بخش. اكنون بحثى كه در اينجا مطرح مىشود اين است كه مگر امكان دارد پروردگار، كسى را در برابر لغزشى كه از فراموشى و يا عدم توجه سرچشمه گرفته مجازات كند؟ تا زمينهاى براى اين درخواست بماند؟
(●) ... نَسُوا اَللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ... «(منافقان) خدا را فراموش كردند و خدا آنها را فراموش كرده» توبه/ ٦٧.
(١) به تفسير نور الثقلين، ج ٢٣٩/٢-٢٤٠ مراجعه فرماييد.
(*) ... رَبَّنٰا لاٰ تُؤٰاخِذْنٰا إِنْ نَسِينٰا أَوْ أَخْطَأْنٰا... «پروردگارا! اگر ما فراموش كرديم يا خطا نموديم ما را مؤاخذه مكن» بقره/ ٢٨٦.