شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٣٩ - انامل (آل عمران/ ١١٩ )
اين مطلب رساننده عدالت سليمان (ع) است كه حتى بر مورچگان، آشكار بود كه اگر سليمان و سپاهيانش متوجه باشند حتى مورچۀ ضعيفى را پايمال نمىكنند.
ما از جهان حيوانات اطلاعات زيادى در دست نداريم و با تمام پيشرفتهايى كه در اين زمينه شده، هنوز هم ابهامهاى فراوانى بر روى آن سايه افكنده است، از اين گذشته بسيارى از حيوانات بر اثر آموزش و تربيت، كارهاى شگفتانگيزى انجام مىدهند كه حتى انسانها از آن عاجزند، امّا بدرستى روشن نيست كه آنها تا چه حد از دنياى انسانها باخبرند، آيا آنها واقعا مىدانند كه ما كيستيم و چه مىكنيم؟ و آيا ممكن است چنين هوش و ادراك و تشخيصى در آنها باشد يا نه؟ روى اين حساب اگر در اين داستان مىخوانيم كه مورچگان از آمدن لشكر سليمان (ع) به آن سرزمين باخبر شدند و اعلام رفتن به لانهها كردند تا زير دستوپاى لشكر له نشوند و سليمان نيز از اين ماجرا آگاه شد جاى تعجب نيست. (ج ٤٣٣، ٤٣١، ٣٩١/١٥ و ٤٣٥.)
انامل : (آل عمران/ ١١٩.) ●
به معنى «سرانگشتان» و جمع «انملة» است و «انملة» به تثليث ميم، يعنى به هر سه حركت ميم خوانده شده است (سرانگشت و به قولى بند آخر انگشت و آنچه بر آن ناخن روييده شده باشد، گفته شده است)، بعضى آن را از «نمل» دانستهاند، زيرا سرانگشت، در كوچكى و حركت به مورچه شبيه است و سخنچين را «نمّال» نيز گفتهاند، چرا كه سخنى را از اين شخص به آن شخص مىرساند، مانند مورچه كه دانه را در پنهان از اين لانه به آن لانه منتقل مىكند.
(●) ... وَ إِذٰا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ اَلْأَنٰامِلَ مِنَ اَلْغَيْظِ... «و هنگامى كه (كفار و اجانب) تنها مىشوند از شدت خشم بر شما سر انگشتان خود را به دندان مىگزند» آل عمران/ ١١٩.