شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٣٣ - ن ك س
پيرامون تعبيرات سهگانۀ فوق: (فحشاء، منكر و بغى) مفسران گفتهاند: فحشاء، اشاره به گناهان بزرگ پنهانى و منكر اشاره به گناهان بزرگ آشكار و بغى هرگونه تجاوز از حق خويش و ظلم و خودبرتربينى نسبت به ديگران است.
خداوند براى جلوگيرى از طغيان اين غرايز با يك بيان جامع كه همۀ انحرافات اخلاقى را دربر مىگيرد به انسان هشدار داده و او را به راه حق هدايت فرموده است و در آيۀ ٤٥ سورۀ عنكبوت «نماز» را بهترين اثر بازدارنده از فحشاء و منكر دانسته است، مىفرمايد:
... إِنَّ اَلصَّلاٰةَ تَنْهىٰ عَنِ اَلْفَحْشٰاءِ وَ اَلْمُنْكَرِ...
ن ك س
نُنَكِّسْهُ : (يس/ ٦٨.) *
از «تنكيس» و در اصل از مادّۀ «نكس» (بر وزن حدس) به معنى «واژگون ساختن و وارونه كردن چيزى» است بهگونهاى كه سر به جاى پا و پا به جاى سر قرار گيرد و در آيۀ مورد بحث كنايه از بازگشت كامل انسان به حالات طفوليت است، چه اينكه آدمى از آغاز خلقت ضعيف و تدريجا رو به رشد و تكامل مىرود و بعد از تولد مسير تكامل خود را در جسم و روح به سرعت ادامه مىدهد و پس از دوران جوانى به مرحلۀ پختگى مىرسد و در اوج قلّۀ تكامل جسمى و روحى قرار مىگيرد و پس از آن عقبگرد جسم شروع مىشود و عقل
(*) وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي اَلْخَلْقِ... «هركس را كه طول عمر دهيم در آفرينش واژگونه مىكنيم» يس/ ٦٨.