شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٢ - كَلِمَةُ (انعام/ ١١٥ )
كَلِمَةُ : (انعام/ ١١٥.)
در لغت به معنى گفتار و هرگونه جملهاى است و حتى به سخنان مفصل و طولانى گفته مىشود و در قرآن مجيد به چند معنى آمده است، مثلا در آيۀ مورد بحث منظور از كلمة، قرآن است، زيرا در حقيقت آيه مىگويد: به هيچوجه قرآن جاى ترديد و شك نيست و از هر نظر كامل و بىعيب است، اخبار آن همه صدق و احكام و قوانين آن، همه عدل است.
و نيز ممكن است منظور از «كلمة» همان وعدهاى باشد كه در جملۀ بعد، يعنى جملۀ:
لاٰ مُبَدِّلَ لِكَلِمٰاتِهِ
بنابراين، تفسير آيۀ مورد بحث چنين مىشود: «وعدۀ ما با صدق و عدالت انجام گرفت كه هيچكس توانايى تبديل دستورها و فرمانهاى پروردگار را ندارد».
ذكر اين نكته لازم است كه اگر آيه، اشاره به قرآن بوده باشد، هيچگونه منافاتى با اين موضوع ندارد كه در آن موقع، همۀ قرآن نازل نشده بود، زيرا منظور از كامل بودن آيات قرآن، اين است كه هرچه نازل شده بود بدون عيب و نقص و از هر نظر كامل بود.
گاهى «كلمة» به معنى «روح» آمده، مانند:
(*) وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لاٰ مُبَدِّلَ لِكَلِمٰاتِهِ وَ هُوَ اَلسَّمِيعُ اَلْعَلِيمُ. «و كلام پروردگار تو با صدق و عدل به انجام رسيد، هيچكس نمىتواند كلمات او را دگرگون سازد و او شنوندۀ داناست» انعام/ ١١٥.