شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٠ - ه ج ر
اكنون بايد انديشيد كه وقوع زلزله و شدت انفجار در واقعۀ عظيم قيامت تا چه حد سنگين است كه مىتواند كوههاى عظيم را كه در صلابت و استحكام ضرب المثل هستند آنچنان متلاشى كند كه تبديل به غبار پراكنده مىشود و فريادى كه از اين انفجار عظيم برمىخيزد از آن هم وحشتناكتر است. (ج ٥٩/١٥، ج ٢٠١/٢٣.)
ه ج د
تَهَجَّدْ : (اسراء/ ٧٩.) ○
از مادّۀ «هجود» در اصل - چنانكه راغب در مفردات مىگويد - به معنى «خواب» است، ولى هنگامى كه به باب تفعل مىرود به معنى از بين بردن خواب و انتقال به حالت بيدارى است.
ضمير در «تهجّدبه» (در آيه مورد بحث) به قرآن برمىگردد، يعنى قسمتى از شب را بيدار باش و قرآن بخوان، ولى اين كلمه بعدا در لسان اهل شرع به معنى نماز شب به كار رفته است و متهجّد به كسى مىگويند كه نماز شب مىخواند●
ه ج ر
تَهْجُرُونَ : (مؤمنون/ ٦٧.) *
از مادّۀ «هجر» (بر وزن فجر) در اصل به معنى «دورى كردن و جدايى» است، سپس
(○) وَ مِنَ اَللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ... «پاسى از شب را از خواب برخيز و قرآن (و نماز) بخوان...» اسراء/ ٧٩.
(●) براى شرح بيشتر پيرامون اين آيه (اسراء/ ٧٩) به مادّۀ (ن ف ل) «نافله» مراجعه فرماييد.
(*) مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سٰامِراً تَهْجُرُونَ. «در حالى كه در برابر آن آيات استكبار مىكرديد و شبها در جلسات خود به بدگويى ادامه مىداديد» مؤمنون/ ٦٧.