شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٤٧ - مَمْنُونٍ (قلم/ ٣ )
مَمْنُونٍ : (قلم/ ٣.)
از مادّۀ «منّ» و در آيۀ مورد بحث به معنى «قطع و نقصان» آمده است، چنانكه خطاب به پيامبر (ص) مىخوانيم: «و براى تو پاداشى قطع نشدنى است»
يعنى اين پاداش دائما باقى است و هرگز قطع نمىشود. بعضى گفتهاند ريشۀ اين معنى از «منّت» گرفته شده، زيرا منت باعث قطع نعمت است و نيز بعضى گفتهاند منظور از غيرممنون اين است كه خداوند در مقابل اين اجر عظيم هرگز بر تو منت نمىگذارد، ولى تفسير اول مناسبتر است.
اين واژه در معانى مذكور در آيات ٦ و ٨ و ٢٥ سورههاى: تين، فصلت و انشقاق به كار رفته است. (ج ٢١٨/٢٠، ج ٣٧١/٢٤، ج ٣٢٠/٢٦، ج ١٤٥/٢٧.)
منون : (طور/ ٣٠.) *
از مادّۀ «منّ» در اصل به دو معنى آمده: «نقصان» و «قطع و بريدن» كه اين دو نيز مفهوم نزديكى دارند. سپس واژۀ «منون» به «مرگ» نيز اطلاق شده، چرا كه «ينقص العدد و يقطع المدد» (نفرات را كم مىكند و كمكها را قطع). پس «منّ» به معنى قطع و بريدن نيز آمده و «ريب المنون» يعنى حادثۀ مرگ، چون عمرها را قطع مىكند و به زندگى خاتمه مىدهد.
گاه «منون» به گذشت روزگار نيز گفته شده به اين مناسبت كه آن، موجب مرگومير و بريدن پيوندها و نقصان نفرات است، و گاه به شب و روز «ممنون» گفتهاند و آن نيز ظاهرا به همين مناسبت است١
اين تعبير هنگامى كه در مورد مرگ به كار رود و «ريب المنون» گفته شود از اين نظر است
(●) وَ إِنَّ لَكَ لَأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ. «و براى تو اجر و پاداشى عظيم و هميشگى (قطعنشدنى) است» قلم/ ٣.
(*) أَمْ يَقُولُونَ شٰاعِرٌ نَتَرَبَّصُ بِهِ رَيْبَ اَلْمَنُونِ. «بلكه آنها مىگويند او شاعرى است كه ما انتظار مرگش را مىكشيم» طور/ ٣٠.
(١) به لسان العرب، مفردات راغب، المنجد، تفسير قرطبى مراجعه شود.