شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣٣ - ملائكة (فاطر/ ١ )
٧ - از روايات اسلامى استفاده مىشود كه عدّۀ آنها به قدرى زياد است كه به هيچوجه قابل مقايسه با انسان نيست، چنانكه در روايتى از امام صادق (ع) مىخوانيم: هنگامى كه از آن حضرت پرسيدند آيا عدد فرشتگان بيشترند يا انسانها؟ فرمود: «سوگند به خدايى كه جانم به دست اوست فرشتگان خدا در آسمانها بيشترند از عدد ذرّات خاكهاى زمين، و در آسمان جاى پايى نيست مگر اينكه در آنجا فرشتهاى تسبيح و تقديس خدا مىكند١
٨ - آنها نه غذا مىخورند و نه آب مىنوشند و نه ازدواج دارند، چنانكه در حديثى از امام صادق (ع) مىخوانيم: «فرشتگان غذا نمىخورند و آب نمىنوشند و ازدواج نمىكنند، بلكه با نسيم عرش الهى زندهاند٢
٩ - آنها نه خواب دارند، نه سستى و غفلت، چنانكه على (ع) در حديثى چنين مىفرمايد: «در آنها نه سستى است و نه غفلت و نه عصيان... خواب بر آنها چيره نمىگردد و عقل آنها گرفتار سهو و نسيان نمىشود، بدن آنها به سستى نمىگرايد و در صلب پدران و رحم مادران قرار نمىگيرند٣
١٠ - آنها مقامات مختلف و مراتب متفاوت دارند، بعضى هميشه در ركوعاند و بعضى هميشه در سجودند؛ چنانكه در سورۀ صافات آمده است: «هريك از ما مقام معلومى دارد، ما همواره صف كشيده منتظر فرمان او هستيم و پيوسته تسبيح او مىگوييم» (صافات/ ١٦٤-١٦٦).
امام صادق (ع) مىگويد: «خداوند فرشتگانى دارد كه تا روز قيامت در ركوعاند، و فرشتگانى دارد كه تا قيامت در سجودند٤
آيا با اين اوصاف كه براى فرشتگان ذكر شد آنها موجوداتى مجردند يا مادى؟؛ بدون
(١) بحار الانوار، ج ١٧٦/٥٩، حديث ٧.
(٢) مأخذ پيشين، ج ١٧٤/٥٩، حديث ٤.
(٣) مأخذ قبل، ج ١٧٥/٥٩.
(٤) همان مأخذ، ج ١٧٤/٥٩ - براى آگاهى بيشتر از اوصاف ملائكه و اصناف آنها رجوع شود به كتاب السّماء و العالم؛ بحار الانوار «ابواب الملائكه»، ج ١٤٤/٥٩ تا ٣٢٦، و نيز به نهج البلاغه، خطبه اوّل و ٩١ (خطبه اشباح) و ١٠٩ و ١٧١.