شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣٣ - وحيد (مدثر/ ١١ )
وٰاحِدٍ : (بقره/ ٦١.)
وصف از «وحد» و مؤنث آن «واحدة» و اوّل العدد است (يك، يكى) اين واژه هرگاه در مورد خدا به كار رود حاكى از يگانگى اوست، يعنى نظير و شبيه، ثانى و همتا (نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال) ندارد به اين معنى كه در تمام صفات، واحد است و بجز او بر ديگرى اطلاق نمىشود. (تلخيص از تبيين اللغات)
وحيد: (مدثر/ ١١.) ●
به معنى «تنها» است. شأن نزول آيۀ مورد بحث دربارۀ وليد بن مغيرة، آن ثروتمند مغرور حقنشناس است. خداوند در اين آيه و آيات بعد با تعبيراتى رسا، او را زير رگبار شديدترين انذارها مىگيرد و مىگويد: «مرا با كسى كه تنها آفريدم واگذار»
تعبير به «وحيد» (تنها) ممكن است توصيفى براى خالق باشد و يا براى مخلوق، در صورت اوّل نيز دو احتمال وجود دارد: نخست اينكه مرا با او تنها بگذار كه خودم او را كيفر شديد دهم، يا اينكه من تنها خودم او را آفريدم و اين همه نعمتها به او بخشيدم، امّا او نمكنشناسى كرد.
در صورت دوم نيز دو احتمال وجود دارد: ممكن است اشاره به اين باشد كه او در شكم مادر و نيز به هنگام تولد، تك و تنها بود، نه اموالى داشت و نه فرزندانى و اينها را همه بعدا به او بخشيدم.
يا اشاره به اينكه او خودش را «وحيد» (شخص منحصر به فرد در ميان عرب) مىناميد و مشهور است كه مىگفت: انا الوحيد ابن الوحيد، ليس لى فى العرب نظير، و لا لابى نظير.
(*) وَ إِذْ قُلْتُمْ يٰا مُوسىٰ لَنْ نَصْبِرَ عَلىٰ طَعٰامٍ وٰاحِدٍ... «و زمانى كه گفتيد: اى موسى، هرگز به يك نوع غذا صبر نخواهيم كرد» بقره/ ٦١.
(●) ذَرْنِي وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً. «مرا با كسى كه تنها او را آفريدم واگذار» مدثر/ ١١.