شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٦ - هَدًّا (مريم/ ٩٠ )
ه ج ع
يَهْجَعُونَ : (ذاريات/ ١٧.) ○
از مادّۀ «هجوع» به معنى «خواب شبانه» است، بعضى گفتهاند منظور اين است كه پرهيزگاران اكثر شب را بيدارند و كمى از شب را مىخوابند و به اصطلاح همواره شب زندهدار هستند ولى از آنجا كه اين حكم به صورت يك دستور عمومى براى پرهيزگاران و محسنين بعيد به نظر مىرسد اين تفسير مناسب نيست، بلكه منظور اين است كه آنها كمتر اتفاق مىافتد تمام شب را بخوابند و به تعبير ديگر «ليل» (شب) به صورت جنس و عموم در نظر گرفته شده، بنابراين همه شب بخشى را بيدارند و به عبادت و نماز مىپردازند و شبهايى را كه تماما در خواب باشند و عبادت شبانه از آنها بكلى فوت شود كم است.
اين تفسير در حديثى از امام صادق (ع) نيز نقل شده است١
ه د د
هَدًّا : (مريم/ ٩٠.) ●
به معنى «منهدم شدن و فروريختن توأم با صداى مهيب و شديد» است و از آنجا كه
(○) كٰانُوا قَلِيلاً مِنَ اَللَّيْلِ مٰا يَهْجَعُونَ. «آنها (پرهيزگاران) كمى از شبها را مىخوابيدند» ذاريات/ ١٧.
(١) مجمع البيان، ج ١٥٥/٩.
(●) تَكٰادُ اَلسَّمٰاوٰاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ اَلْأَرْضُ وَ تَخِرُّ اَلْجِبٰالُ هَدًّا. «نزديك است آسمانها به خاطر اين سخن (نسبت دادن فرزند به خدا) از هم متلاشى شود و زمين شكافته شود و كوهها بشدت فروريزد» مريم/ ٩٠.