شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٢ - نجىّ (يوسف/ ٨٠ )
نجىّ: (يوسف/ ٨٠.) ●
از مادّۀ «مناجاة» در اصل از «نجوة» به معنى سرزمين مرتفع گرفته شده است و چون سرزمينهاى مرتفع از اطراف خود جدا هستند و جلسات سرّى و سخنان در گوشى از اطرافيان جدا مىشود لذا به آن «نجوى» مىگويند و جملۀ:
در آيۀ ٥٢ سورۀ مريم دربارۀ موسى (ع) مىخوانيم:
در اينجا خداوند، ابتدا موسى را از فاصلۀ دور صدا زد و بعد كه نزديك شد با او به «نجوى» پرداخت، بايد توجه داشت كه خداوند نه زبانى دارد و نه مكانى، بلكه ايجاد امواج صوتى در فضا مىكند و با بندهاى همچون موسى سخن مىگويد. (ج ٤٧/١٠، ج ٩١/١٣.)
نَجْوىٰ : (مجادله/ ٧.) *
«نجوى» و «نجات» در اصل به معنى «مكان بلندى» است كه به خاطر ارتفاعش از اطراف جدا شده، و از آنجا كه هرگاه انسان بخواهد ديگرى بر سخنانش آگاه نشود به نقطهاى مىرود كه از ديگران جدا باشد، لذا به سخنان درگوشى «نجوى» گفتهاند و يا از اين نظر كه نجوىكننده مىخواهد اسرار خود را از اينكه در دسترس ديگران قرار گيرد «نجات» بخشد.
(●) فَلَمَّا اِسْتَيْأَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا... «هنگامى كه (برادران)، از او (از عزيز مصر يا از نجات برادر) مأيوس شدند به كنارى رفتند (و خود را از ديگران جدا ساختند) و به نجوى پرداختند» يوسف/ ٨٠.
(*) ... مٰا يَكُونُ مِنْ نَجْوىٰ ثَلاٰثَةٍ إِلاّٰ هُوَ رٰابِعُهُمْ وَ لاٰ خَمْسَةٍ إِلاّٰ هُوَ سٰادِسُهُمْ... «هيچگاه سه نفر باهم نجوى نمىكنند مگر اينكه خداوند چهارمين آنهاست و هيچگاه پنج نفر با هم نجوى نمىكنند مگر اينكه خداوند ششمين آنهاست» مجادله/ ٧.