شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٠ - وَب١٦٤٨ الَ (حشر/ ١٥ )
وبيل: (مزمّل/ ١٦.) *
از مادۀ «وبل» در اصل به معنى «باران شديد و سنگين» است و سپس به هرچيز شديد و سنگين اطلاق شده، مخصوصا در مورد مجازات، چنانكه در واژۀ «وبال» پيش از اين به آن اشاره كرديم و در آيۀ مورد بحث نيز اشاره به شدت عذاب است، گويى اشخاص را مانند يك باران شديد زير رگبار خود قرار مىدهد. (ج ١٨٧/٢٥.)
و ت د
اوتاد : (فجر/ ١٠.) ○
جمع «وتد» (بر وزن صمد) به معنى «ميخ» است.
در اينكه چرا فرعون را «ذى الاوتاد» گفتهاند تفسيرهاى مختلفى است، نخست اينكه او داراى لشكر فراوانى بود كه بسيارى از آنها در خيمهها زندگى مىكردند و چادرهاى نظامى را كه براى آنها برپا مىشد با ميخها محكم مىكردند.
ديگر اينكه بيشترين شكنجه فرعون نسبت به كسانى كه مورد خشم او قرار مىگرفتند اين بود كه آنها را به چهارميخ مىكشيد، دستها و پاهايشان را با ميخ به زمين مىبست، يا با ميخ به زمين مىكوبيد و يا آنها را بر روى قطعۀ چوبى مىخواباندند و دستها و پاهايشان را با ميخ به آن مىكوبيدند، يا مىبستند و به همان حال رها مىكردند تا بميرند.
اين تفسير در حديثى از امام صادق (ع) نقل شده١
(*) فَعَصىٰ فِرْعَوْنُ اَلرَّسُولَ فَأَخَذْنٰاهُ أَخْذاً وَبِيلاً. «فرعون به مخالفت و نافرمانى آن رسول برخاست و ما هم او را به مجازات شديدى گرفتار ساختيم» مزمّل/ ١٦.
(○) وَ فِرْعَوْنَ ذِي اَلْأَوْتٰادِ. «و فرعون كه قدرتمند و شكنجهگر بود» فجر/ ١٠.
(١) علل الشرايع، به نقل از نور الثقلين، ج ٥٧١/٥، حديث ٦.