شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٧ - نِعِمّ١٦٤٨ ا (بقره/ ٢٧١ )
الصّدقة نعم الشّئ (اعراب القرآن ابو البقاء). (به نقل از: تبيين اللغات لتبيان الايات)
نَعَمْ : (اعراف/ ١١٤.) *
حرف جواب است به معنى «آرى» و براى اين كلمه چهار معنى ذكر شده است:
١ - هرگاه بعد از خبر واقع شود، حرف تصديق است، مانند: قام زيد. در جواب گفته مىشود: «نعم» يعنى ايستاد.
٢ - هرگاه بعد از امر يا نهى واقع شود، حرف وعد است، مانند: اضرب زيدا، كه جواب آن نعم، يعنى آرى مىباشد، يعنى: به تو وعده مىدهم.
٣ - هرگاه بعد از استفهام واقع شود، حرف اعلام است، مانند: أقام زيد. در جواب گويد: نعم، يعنى: تو را به ايستادن زيد آگاهى مىدهم.
٤ - هرگاه در صدر كلام واقع شود، براى تأكيد است، مانند: نعم انّ ربّى قادر. (به نقل از: تبيين اللغات لتبيان الايات)
ن غ ض
فَسَيُنْغِضُونَ : (اسراء/ ٥١.) ●
از باب افعال (انغاض) به معنى «حركت دادن و يا جنبانيدن سر به سوى طرف مقابل از روى تعجب» است: انغض رأسه «سرش را بلند كرد و پايين آورد و به سمت ديگرى تكان داد» به عنوان اينكه سخن او را انكار كند يا به طريق استهزاء و تعجب سر را بجنباند.
آيۀ مورد بحث به يكى ديگر از ايرادهاى منكران معاد مىپردازد كه آنها در مقابل ادّلۀ
(*) قٰالَ نَعَمْ وَ إِنَّكُمْ لَمِنَ اَلْمُقَرَّبِينَ. «(فرعون در پاسخ ساحران) گفت: آرى و شما از مقربان خواهيد بود» اعراف/ ١١٤.
(●) ... فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُسَهُمْ وَ يَقُولُونَ مَتىٰ هُوَ... «آنها سر خود را از روى تعجب و انكار تكان مىدهند و مىگويند: چه زمانى اين معاد واقع مىشود؟» اسراء/ ٥١.