شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٩ - نَخِرَةً (نازعات/ ١١ )
نِحْلَةً : (نساء/ ٤.) ○
در لغت به معنى «بدهى و دين» و گاه به معنى «بخشش و عطيّه» است (بخشش و دادن مالى بدون عوض).
راغب در كتاب مفردات مىگويد: به عقيدۀ من اين كلمه از ريشۀ «نحل» (به معنى زنبور عسل) آمده است زيرا بخشش و عطيّه شباهتى به كار زنبوران عسل در دادن عسل دارد.
آيۀ مورد بحث اشاره به يكى از حقوق مسلّم زنان مىكند و مىگويد: «مهر زنان را بهطور كامل همانند يك بدهى بپردازيد» (اين معنا در صورتى است كه «نحلة» را به معنى بدهى بگيريم) و اگر به معنى عطيّه و بخشش باشد تفسير آيه چنين خواهد شد: «مهر را كه يك عطيّه الهى است و خدا به خاطر اينكه زن حقوق بيشترى در اجتماع داشته باشد و ضعف نسبى جسمى او از اين راه جبران شود بهطور كامل ادا كنيد». (ج ٢٦٢/٣.)
ن خ ر
نَخِرَةً : (نازعات/ ١١.) ●
صفت مشبهه است از مادّۀ «نخر» (بر وزن نخل و نيز بر وزن شجر) در اصل به معنى «درخت پوسيده و توخالى» است كه وقتى باد بر آن مىوزد صدا مىكند و لذا به صدايى كه در
(○) وَ آتُوا اَلنِّسٰاءَ صَدُقٰاتِهِنَّ نِحْلَةً... «و مهر زنان را (بهطور كامل) به عنوان يك بدهى (يا يك عطيّه) به آنها بپردازيد...» نساء/ ٤.
(●) إِذٰا كُنّٰا عِظٰاماً نَخِرَةً. «آيا هنگامى كه استخوانهاى پوسيدهاى شديم (ممكن است زنده شويم؟)» نازعات/ ١١.