شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٧ - محال (رعد/ ١٣ )
م ح ق
يَمْحَقُ : (بقره/ ٢٧٦.) ○
از مادّۀ «محق» (بر وزن مرد) به معنى «نقصان و كم شدن تدريجى» (كاستن و نابودى) است و به همين مناسبت شب پايان ماه را «محاق» مىگويند، زيرا روشنى ماه كمكم كاسته شده و از بين مىرود.
در آيۀ مورد بحث هم خداوند مالى را كه از ربا به دست آمده است كم و بىبركت مىكند و سرمايههاى ربوى را به نابودى سوق مىدهد. اين نابودى تدريجى كه براى افراد رباخوار هست براى اجتماع رباخوار نيز مىباشد.
در آيۀ ١٤١ سورۀ آل عمران - كه قبل از اين مبحث در ماده «م ح ص» از آن ياد شد - به جملۀ:
در حقيقت همانطور كه ماه با آن جلوهگرى و فريبندگى مخصوص خود تدريجا كمنور مىشود و در محاق فرومىرود، همچنين شكوه و عظمت كفر و شرك و حاميان آنها با تصفيه و پاك شدن مسلمانان به زوال و نيستى مىگرايد. (ج ٢٧٥/٢، ج ١١١/٣.)
م ح ل
محال : (رعد/ ١٣.) ●
به كسر ميم، در اصل از «حيله» و «حيله» به معنى هر نوع چارهانديشى پنهانى و غيرآشكار است (نه به معنى چارهجوييهاى مخرّب كه در زبان فارسى به آن مشهور شده
(○) يَمْحَقُ اَللّٰهُ اَلرِّبٰا وَ يُرْبِي اَلصَّدَقٰاتِ... «خداوند ربا را نابود مىكند و صدقات را افزايش مىدهد...» بقره / ٢٧٦.
(●) ... وَ هُوَ شَدِيدُ اَلْمِحٰالِ. «... و او قدرتى بىانتها (و مجازاتى دردناك) دارد» رعد/ ١٣.