شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٩٤ - يَوْمُ اَلتَّغ١٦٤٨ ابُنِ (تغابن/ ٩ )
يَوْمٍ عَقِيمٍ : (حج/ ٥٥.) *
منظور روز قيامت است و اينكه روز قيامت، توصيف به «عقيم» (نازا) شده، اشاره به اين است كه كافران روز ديگرى پشتسر ندارند تا بتوانند به جبران گذشته برخيزند و در سرنوشت خود تغييرى ايجاد كنند.
در همين روز است كه كافران و سران آنها و افراد لجوج و كينهتوز كه هرگز ايمان نياوردند به عذاب گرفتار مىشوند، بديهى است منظور از كافران در آيۀ مورد بحث همۀ آنها نيستند، چرا كه بسيارى در ادامۀ راه بيدار شدند و به پيامبر (ص) و صفوف مسلمين پيوستند.
(ج ١٤٧/١٤-١٤٨.)
يَوْمَ اَلْفَتْحِ : (الم سجده/ ٢٩.) ○
قبل از توضيح پيرامون «يوم الفتح» لازم است دربارۀ آيۀ مورد بحث مختصرى سخن گفته شود، در اينجا كفار از روى غرور و نخوت اين سؤال را مطرح مىكنند كه اين وعدهها و وعيدها كى عملى خواهد شد؟ چنانكه قرآن مىفرمايد: «آنها مىگويند: اگر راست مىگوييد اين فتح و پيروزى شما چه زمانى خواهد بود؟»، قرآن بلافاصله به آنها پاسخ مىگويد و به پيامبر (ص) دستور مىدهد: «بگو بالاخره روز پيروزى فرامىرسد، امّا در آن روز، ايمان آوردن سودى به حال كافران نخواهد داشت و به آنها هيچ مهلت داده نمىشود.»
يعنى اگر منظورتان اين است كه صدق وعدههاى الهى را كه از زبان پيامبر (ص) شنيدهايد ببينيد و ايمان بياوريد، آن روز ديگر دير شده است و ايمان براى شما هيچ فايدهاى ندارد.
(*) وَ لاٰ يَزٰالُ اَلَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتّٰى تَأْتِيَهُمُ اَلسّٰاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذٰابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ. «كافران همواره دربارۀ قرآن درشكند تا روز قيامت ناگهان فرارسد يا عذاب روز عقيم به سراغشان بيايد» حج/ ٥٥.
(○) قُلْ يَوْمَ اَلْفَتْحِ لاٰ يَنْفَعُ اَلَّذِينَ كَفَرُوا إِيمٰانُهُمْ وَ لاٰ هُمْ يُنْظَرُونَ. «بگو: روز پيروزى، ايمان آوردن سودى به حال كافران نخواهد داشت و به آنها هيچ مهلت داده نمىشود» الم سجده/ ٢٩.