شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٩ - يَهْدِي (يونس/ ٣٥ )
يَهْدِيَهُ : (انعام/ ١٢٥.) *
از مادّۀ «هدايت» و منظور از هدايت و ضلالت كه در قرآن به خدا نسبت داده شده است، به خاطر مقدمات و اعمالى است كه قبلا از بندگان سرزده است و به دنبال آن استحقاق هدايت يا ضلالت پيدا كردهاند وگرنه هيچگاه عدالت و حكمت خدا اجازه نخواهد داد كه بدون جهت يكى را به راه راست هدايت كند و ديگرى را در گمراهى سرگردان سازد**
هٰادٍ : (زمر/ ٣٦.) ○
هادى اسم فاعل است از مادّۀ «هدايت» و هدايت در لغت به معنى «دلالت و راهنمايى توأم با لطف و دقت» است و آن را به دو شعبه تقسيم كردهاند: هدايت تشريعى و هدايت تكوينى١
يك نگاه اجمالى به آيات قرآن بخوبى روشن مىسازد كه قرآن هدايت و ضلالت را فعل خدا مىشمارد و هردو را به او نسبت مىدهد، چنانكه در آيۀ ٢١٣ سورۀ بقره مىخوانيم:
«خداوند هركس را بخواهد به راه راست هدايت مىكند» و نيز در آيه ٩٣ سورۀ نحل آمده
(*) فَمَنْ يُرِدِ اَللّٰهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلاٰمِ... «آنكس را كه خدا بخواهد هدايت كند سينهاش را براى (پذيرش) اسلام گشاده مىسازد» انعام/ ١٢٥.
(**) رك: نمونه، ج ٢٢٩/٤ و ج ١٧/٧.
(○) ... وَ مَنْ يُضْلِلِ اَللّٰهُ فَمٰا لَهُ مِنْ هٰادٍ. «و هركس را خداوند گمراه كند هيچ هدايتكنندهاى ندارد» زمر / ٣٦.
(١) دقت فرماييد كه هدايت تكوينى در اينجا به معنى وسيعى گرفته شده كه هرگونه هدايتى را جز از طريق بيان قوانين و ارائه طريق شامل مىشود.