شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٥ - كعبه (مائده/ ٩٧ )
كعبه : (مائده/ ٩٧.) ●
(من اعلام القرآن) در اصل از ماده «كعب» به معنى «برآمدگى پشت پا» است، سپس به هر نوع بلندى و برآمدگى اطلاق شده، و اگر به «مكعب» نيز مكعب گفته مىشود به خاطر آن است كه از چهار طرف داراى برآمدگى است و اينكه به زنانى كه تازه سينۀ آنها برجستگى پيدا كرده، كاعب (جمع آن كواعب) گفته مىشود، نيز به همين جهت است.
بههرحال اين كلمه (كعبه) هم اشاره به بلندى ظاهرى خانۀ خداست و هم رمزى از عظمت و بلندى مقام آن است.
كعبه تاريخچۀ بسيار طولانى و پرحادثهاى دارد و درهرحال تمام اين حوادث از عظمت و اهميت آن سرچشمه مىگيرد و اين كلمه مجموعا دوبار در قرآن مجيد ذكر شده است□
اهميّت كعبه به اندازهاى است كه ويران كردن آن در روايات اسلامى در رديف قتل پيامبر و امام قرار گرفته، نگاه كردن به آن، عبادت و طواف كردن بر گرد آن از بهترين اعمال است، حتى در روايتى از امام باقر (ع) مىخوانيم كه فرمود: لا ينبغى لاحد ان يرفع بنائه فوق الكعبة. «شايسته نيست كسى خانۀ خود را برتر از كعبه بسازد١٢
(●) جَعَلَ اَللّٰهُ اَلْكَعْبَةَ اَلْبَيْتَ اَلْحَرٰامَ قِيٰاماً لِلنّٰاسِ... «خداوند، كعبه، بيت الحرام، را وسيلهاى براى سامان بخشيدن به كار مردم قرار داده است...» مائده/ ٩٧.
(□) المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم، ج ١٢٢٦/٣.
(١) سفينة البحار، ج ٤٨٢/٢.
(٢) نهج البلاغه، خطبه ١٩٢ (خطبه قاصعه).